Адыгэкъалэ дэт пынджукъэбз заводым иIофшIэн 1982-рэ илъэсым ригъэжьэгъагъ. Ащ къыщыублагъэу гъогогъуищрэ мыр ащэфыжьыгъ. Джы яплIэнэрэу 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ООО-у «Ресурс» зыфиIорэм хэхьэрэ компание купхэм ащыщ хъугъэ. Экономикэм зэпичырэ къиныгъохэм къамыгъащтэхэу заводым ыпэ ригъэхъузэ Iоф зэришIэрэр къытфиIотагъ ащ ипащэу Андрей Деминым.

— Андрей, мы уахътэм заводым къыдигъэкIын ылъэкIыщт продукциер зыфэдизымкIэ, ыкIуачIэ къы­хьын ылъэкIы­щтым­­­кIэ тизэдэгущы­Iэгъу едгъэжьагъэмэ дэгъугъэ.

— Типодразделение чэщ-­зымафэм пындж тонн 270-рэ щаукъэбзын алъэкIы. Ащ ишIуа­гъэкIэ пындж крупэр ыкIи гъэу­шкъоигъэр къэтэгъэхьа­зырых. ЗэрэхъурэмкIэ, тонн пэпчъ про­цент 64 — 67-мрэ фэдиз пындж крупэ къыхэд­гъэ­кIын тэлъэкIы, нэмыкIэу къэ­п­Iон зыхъукIэ, килограмм 670-рэ фэдиз. Мыщ фэдэ предприятиеу УФ-м ишъолъыр итхэм ащыгъэнэфэгъэ шапхъэхэм уяплъы­мэ, мыр къэгъэлъэгъон ин дэдэу щыт.

— Ар къыжъудэхъуныр сыдым елъытыгъа?

— Мыр лъэныкъуабэхэм япхыгъ. Ау анахь шъхьаIэр заводым джырэ лъэхъаным те­гъэпсыхьэгъэ техникэу чIэтыр зэкIэ автомат шIыкIэм тетэу Iоф зэрашIэрэр ары. Ау джы ахэм япIалъэ екIышъ, кIэу зэ­блэтхъущтых. Илъэс зэкIэлъыкIохэм IофшIэнымкIэ къулай­ныгъэу дгъотыгъэм, IэпэIэсэныгъэ дэгъу зыхэлъ IофышIэ купым яшIуагъэкIэ типродукцие Адыге­им ыкIи Краснодар краим ямы­закъоу, Урысыем ишъолъырхэми ащызэлъашIэ хъугъэ.

— Андрей, къызэребгъэ­жьагъэзэ, къыдэжъугъэ­кIырэ продукцием ыкIи ар зыщыIужъугъэкIырэ чIыпIэхэм нахь игъэкIотыгъэу уакъытегущыIагъэмэ дэгъугъэ.

— Адыгэкъалэ дэт заводым къыдигъэкIырэр пындж крупэ закъор ары. Сатыу маркэхэу «Увелка» ыкIи «Кубанский рис» зыфиIохэрэр зытетхэгъэ пакетхэу грамм 800 хъухэрэм пындж хьазырыр арытэлъхьэ. Мыхэр зэлъашIэрэ тучан сетьхэу «Светофор», «Магнит», «Пятерочка», «Лента», нэмыкIхэми аIэкIэтэгъахьэх. Урысыем ишъолъыр пстэуми зэкI пIоми хъунэу типродукцие ятэгъащэ. Джащ фэдэу дзыошхохэу килограмм 50 зэрыфэхэрэм арылъэу пынджыр тикомпание хэхьэрэ заводэу Челябинскэ хэкум итым ятэгъащэшъ, нэмыкI гъомылапхъэхэр хашIыкIых.

— Сэ сызэрэщыгъуазэмкIэ, дунаим щыпсэурэ цIыфхэм азыныкъо на­хьыбэм мафэ къэс пынджыр ашхы. ШIуагъэхэу хэлъыр зэрэбэм ар елъытыгъэу аIо, пындж кру­пэм хэлъ углеводхэм пкъынэ-лынэм кIочIэ­шхо къыраты. А шIуагъэхэр пынджэу къыдэ­жъугъэкIырэм къыхэ­нэн­хэм пае сыда ана­хьэу шъунаIэ зытежъугъэтырэр?

— ЫпэкIэ къызэрэсIуагъэу, ООО-у «Ресурс» зыфиIорэм компание куп зэфэшъхьафхэр хэхьэх. Тэ типредприятиеу Адыгэкъалэ дэтым къышIырэ пындж крупэр компанием хэ­хьэрэ предприятиеу Челябинскэ хэкум итым ащэшъ, псауны­гъэм­кIэ зишIуагъэ къакIорэ пчэ­ды­жьышхэ хьазырхэр къэмланэхэм адэлъхэу, пынджыр пакет цIыкIухэм арытэкъуагъэу, кашэ хьа­зырхэу псы стыр зыкIэбгъэхъожьын къодыеу щытхэр, нэмыкIхэри хашIыкIых. Ахэм язытет дэгъуным пае тэ типродукцие изытети мэхьанэ иI. ХэушъхьафыкIыгъэ лабораториеу тиIэр а Iофым лъэплъэ. Ащ дакIоу, «фотосепаратор» зыфиIорэ оборудованием елъы­тыгъэр макIэп. Мыщ цэ зырызэу идэгъугъэкIэ зернэр зэхедзы. Охътэ благъэхэм фотосепараторыр зэблэтхъу тшIоигъу.

— Сыдым къыхэкIыкIэ ар зэблэшъухъущта?

— Предприятиер икIэрыкIэу зэтегъэпсыхьажьыгъэнымкIэ пшъэрылъышхохэр мы илъэсым зыфэдгъэуцужьыгъэх. Цеххэм ачIэт оборудованиер IэкIыб къэ­­ралыгъом къыщашIыгъэх. Ахэм ащыщыбэм япIалъэ зэри­кIыгъэм (илъэси 10) къыхэкIыкIэ икъоу яIофшIэн агъэцакIэрэп. Фотосе­параторхэр, мыжъор хэ­зы­шы­пыкIыхэрэр кIэу къэтщэфы­щтых, ахэр джы Урысыем къы­ща­шIыхэрэм къахэтхыщтых. Ядэ­гъугъэкIэ IэкIыбым къитщыгъэ­хэм анахь дэйхэп. Джащ фэдэу предприятием псэолъэшIыныр щылъыдгъэкIотэщт. Зернэр зыщыдгъэтIылъырэм фэдитIу хэ­дгъэхъощт. Мы уахътэм зэгъэтIылъыгъом пындж тонн 35 — 40 тэгъэтIылъышъумэ, ар тонн 70-м нэдгъэсын гухэлъ тиI. ПшъэрылъыкIэхэр зэкIэ мы илъэ­сым тыгъэгъазэм и 1-м ехъулIэу зэшIотхынхэу тэгъэ­нафэ.

— Пындж заводыр адрэ­хэм афэдэп, иIофшIэн зэ­тебгъэуцоныр IэшIэ­хэп. Ар къэмыуцоу бгъэлэжьэныр зэпхыгъэхэм ащыщ икъоу лэжьыгъэр къыпIэкIэхьаныр. Тыдэ ар къишъущыра?

— ХэзгъэунэфыкIымэ сшIои­гъу адрэ пындж заводхэм афэ­дэу IэкIыб къэралыгъохэу Индием, Вьетнам, Китаим пынджыр къызэращытымыщэфырэр. Тэ дгъэфедэрэр зэкIэ Адыгеим (процент 20) ыкIи Кубань (процент 80) къыщагъэкIырэр ары. ХэушъхьафыкIыгъэ щэфэкIо куп предприятием иIэу зигугъу къэт­шIыгъэ шъолъыритIум яхъыз­мэтшIапIэхэр къакIухьэх, чIыгу­лэжьхэм заIуагъакIэ. Фермерхэу пынджыр къэзыгъэкIыхэрэм зэкIэми ацIэ-алъэкъуацIэхэр, ялэжьыгъэ идэгъугъэ, къахьы­жьыщт тонн пчъагъэм тащы­гъуаз, ахэм зэпхыныгъэ адытиI.

Илъэс псаум тфэхъун пындж лэжьыгъэ Iухыжьыгъом къэтщэфынэу хъурэп зыдэдгъэтIылъын зэрэтимыIэм фэшI. Джащ пае гъэтIылъыпIэхэм ахэтэгъахъо. Ащ емылъытыгъэу, къызэтемыуцоу заводым илъэс реным Iоф ешIэ. ТищыкIэгъэщт сырьер элеваторхэм, фермерхэу гъэтIылъыпIэ инхэр зиIэхэм къащытэщэфы. Мы уахътэм, лэжьыгъакIэм иIухыжьыгъо къэмысызэ, агъэтIылъыгъэ щыIэмэ ащэжьы. ЧIыгулэжьхэм етIупщы­гъэу Iоныгъом зыфагъэхьазыры.

— Андрей, тикъэралыгъо къытыралъхьэгъэ санкциехэр шъуипред­приятие зыгорэущтэу къы­лъыIэсыгъэха?

— Санкциехэр зылъыIэсыгъэ­хэр оборудованиеу цеххэм ачIэтхэр ары. ЫпэкIэ къызэрэсIуагъэу, автоматикэр, программэу Iоф зэрашIэрэр зэкIэ IэкIыб къэралыгъом къыщашIыгъэх. Ащ фэдизэу санкциехэр пэрыохъу къытфэхъугъэхэу слъытэрэп, игъо­рыгъозэ урысые оборудованиекIэ зэблэтэхъух. Тикъэралыгъо къыщашIыхэрэм ядэгъугъэкIэ чIэтыгъэхэм къыщашIы­хэрэм къыщагъакIэрэп. ШIэныгъэ дэгъу зыIэкIэлъ хэшыпыкIыгъэ инженер командэм мыщ изэшIохын Iоф дешIэ. Экономикэм зэпичырэ охътэ хьылъэм предприятиер зыпкъ итэу, къэмыуцоу пхырыкIын елъэкIы. Пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр псау­ныгъэмкIэ шэпхъэшIухэм ади­штэрэ гъомылапхъэ къыдэд­гъэкIыныр ары.

— IофышIэхэм ягугъу къызыпшIыгъэкIэ, нэ­бгы­рэ пчъагъэу Iоф щы­зы­шIэ­хэрэм, фэгъэ­кIо­тэнэу яIэхэм уакъы­те­гущыIа­гъэмэ дэгъугъэ.

— ПстэумкIи нэбгырэ 70-рэ фэдизмэ мыщ Iоф щашIэ. Зэ­кIэри официальнэу Iутхагъэх, «конвертхэм адэлъэу» лэжьапкIэр яттырэп, медицинэ страхованиемкIэ программэ гъэнэфагъэр нэбгырэ пэпчъ ыгъэфедэн елъэкIы.

ООО-у «Ресурсыр» социальнэ лъэныкъомкIэ цIыфхэм анаIэ атетэу лэжьэрэ предприятиехэм ащыщ. Социальнэ комитет зэ­хэтщагъэу Iофыгъохэм ахэплъэ. ГущыIэм пае, цIыфым ипсауныгъэ къызэщыкъоу, еIэзэгъэным ахъщэ текIодэнэу зыхъукIэ, предприятием зыкъыфигъазэмэ IэпыIэгъу мылъкукIэ рагъэгъоты. Джащ фэд, щыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу унагъохэр ригъэуцохэу къыхэкIы. Ащ фэдэ зыхъурэм мылъкум имызакъоу, кIуачIэкIэ, транспорткIэ, нэмыкIкIэ цIыфым ишIуагъэ рагъэкIы. «Ресурсым» хэхьэрэ предприятие купхэм къыдагъэкIырэ продукциеу IофышIэхэр зыфаехэр оптовэ уасэхэмкIэ къафыратхыкIых. Процент зытемыхъорэ ахъщэ чIыфэ зищыкIагъэхэм араты. Мыхэм ямызакъоу, илъэсищэ предприятием Iоф щызышIагъэм ипотекэ зиштэкIэ, техъорэ процентхэр фэтэпщыныжьы.

ТиIофышIэхэм амалышIухэр предприятием щыряIэным ты­наIэ тет. Ащ бэ елъытыгъэр. IофшIапIэм кIэгушIухэзэ къэкIощтых, яIофшIакIэ рагъэхъущт, ащ дакIоу предприятиеми хэ­хъоныгъэ ышIыщт.

— Андрей, тхьауегъэ­псэу уахътэ къыхэбгъэ­кIи гущыIэгъу укъызэ­рэтфэхъугъэмкIэ.

Iэшъынэ Сусан. Сурэтхэр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъэх.