Iалъмэкъхэр къэтэжъугъэштэжьых
Росприроднадзорым ипащэу Светлана Радионовар я 8-рэ тхылъ фестивалэу «Красная площадь» зыфиIорэм къыщыгущыIэзэ, чIышъхьашъоу тызщыпсэурэр къабзэу къызэрэзэтедгъэнэшъущт шIыкIэу ылъытэрэр къыIуагъ.
Ащ пае тыкъэзыуцухьэрэ дунаим фыщытыкIэу фытиIэр зэблэтхъун фае. Бэп ащ ищыкIагъэр. С. Радионовам зэрилъытэрэмкIэ, мафэ къэс дгъэфедэрэ полиэтиленыр сеткэ хъагъэхэу IалъмэкъкIэ тызаджэщтыгъэхэмкIэ зэблэтхъумэ лъэшэу ишIуагъэ къэкIощт. Советскэ щыIакIэр загъэпсыгъэм къыщегъэжьагъэу ахэр цIыфхэм агъэфедэщтыгъэх. Iалъмэкъхэр Iэрыфэгъугъэх, псынкIагъэх, зыбгыкIыхэкIэ псынкIэу чъэпхъыжьыщтыгъэх. Шхынхэр, пкъыгъо зэфэшъхьафхэр арызэрахьэщтыгъэх.
Ащыгъум чIышъхьашъор зэраушIоирэм цIыфхэр егупшысэщтыгъэхэп. Iалъмэкъ хъагъэхэм арылъхэу тхылъыпIэхэмрэ ащ хэшIыкIыгъэхэмрэ, апч бэшэрэбхэр, банкэхэр зыщаIахырэ чIыпIэхэм ахьыщтыгъэх. Шапхъэ хъугъэ зекIуакIэр зэкIэми агъэцакIэщтыгъ, чIышъхьашъор пыдзафэхэмкIэ аушIоищтыгъэп.
«ХэкIитэкъупIэхэр гъэкIодыгъэнхэм хабзэм ахъщэшхо тырегъэкIуадэ, ау ащ ишIуагъэ къакIоу плъытэныр тэрэзэп. Бгъэкъабзэрэр арэп къабзэр, умыушIоеу узыфэсакъырэр ары, — еIо С. Радионовам. — Полиэтиленэу дгъэфедэрэм ыуж тижъугъэкIи Iалъмэкъхэм къафэтэжъугъэгъэзэжь. Ахэр джырэ уахътэм трендэу алъытэх, ятеплъэкIэ зэфэмыдэхэу къезыхьакIыхэрэр щыIэх».
КIэлэцIыкIухэр чIышъхьашъом игъэкъэбзэн лъыплъэнхэм пае ыкIи ащкIэ IэпыIэгъу афэхъущт шIыкIэхэр къыхахыным фэшI экологическэ гъэсэныгъэ ягъэгъотыгъэн фаеу ащ елъытэ. Ар къагурыIоным пае Росприроднадзорым Дунэе шIухьафтынэу «Экологиер зэкIэми зэдытиIоф» зыфиIорэр ыгъэнэфагъ.
Урысыем ыкIи IэкIыб къэралыгъо 14-мэ ащыпсэурэ кIэлэцIыкIу миних фэдизым Росприроднадзорым зыкъыфагъэзагъ, экологиер къызэрэзэтебгъэнэщтым еплъыкIэу фыряIэр къыраIотыкIыгъ. Псы къабзэ ешъохэ зэрашIоигъор, жьы къабзэ къащэнэу зэрэфаехэр ахэм къатхы.
Илъэс къэс хэгъэгум щызэхэхъорэ пыдзэфэ пытэхэр бгъэкощынхэм пае «Титаник» мин фэдиз ищыкIэгъэщт. Тыда ахэр зыдэпщэщтыр? Бгъэкощыгъэхэми, хэкIыр, пыдзафэхэр чIышъхьашъом къытенэжьых.
Тидунай къэбзэным фэшI хэти фэлъэкIыщтыр ымышIэмэ, ащ зэхъокIыныгъэ фэхъущтэп.
Шъаукъо Аслъангуащ.