Непэ фэдэу хэгъэгум иавтомобиль хъызмэт зэщыкъуагъэу къыхэкIыгъэп. Илъэс къэс миллион пчъагъэ хъоу ащэфыщтыгъэ машинэ зэфэшъхьафхэр тихэгъэгу къызэращэхэрэр зэпагъэугъ. Санкциехэм ар къакIэлъыкIуагъ.

МашинакIэхэм афэдэу машинэу агъэфедагъэхэм ауасэхэри гъэтхапэм къэлъэпIагъэх. Жъыр лъапIэу ыщэфынэу хэти фэещтэп, кIэр гъотыгъуаем нэсыгъ. Мафэ къэс къэбар зэфэшъхьафхэр зэхэохых, ау тапэкIэ къэхъущтыр теубытагъэу къэзыIон щыIэп. Хэти автопромым ыпэ илъыр ышIэрэп. Арэущтэу щытми, экспертхэм, сервис гупчэхэм япащэхэм, нэмыкI специалистхэм къаIохэрэр автомобиль бэдзэршIыпIэм изытет зыфэдэм нахь пэблагъэх.

Агентствэу «Автостатым» игъэцэкIэкIо пащэу Сергей Удаловым агъэ­федэгъэ машинэхэу ащэжьыхэрэм араIолIэрэ уасэхэмкIэ ащэфынхэ зэрамылъэ­кIыщтыр къыIуагъ. Ау шIэхэу уасэхэм къащагъэ­кIэжьынэу мэгугъэ. «БэдзэршIыпIэм щыхъу­гъэр амышIэу уасэхэр дагъэкIоегъащэх, джы машинэхэр зэрамыщэфыхэрэм къыхэкIэу, къырагъэхыжьыхэу рагъэжьагъ», — еIо ащ.

Лъэпкъ автомобиль союзым (НАС) ивице-президентэу Ян Хайцеэр еплъыкIэ фэшъхьаф иIэр. «Машинэжъхэу дилерхэм ащэ­хэрэм янахьыбэр осэ гъэнэфагъэкIэ цIыфхэм къаIахыгъэх. Дилерым уасэу ащ лъитыгъэр нахьыбагъэмэ, ежь тыригъэкIодагъэр къыхимыхыжьэу ар ыщэщтыгъэп», — еIо ащ.

Экспертнэ гупчэу «Автокриминалистым» ипащэу Максим Шелковым къызэриIорэмкIэ, икIыгъэ илъэсым машинэжъхэр бэу цIыфхэм ащэфыгъэх, амыща­гъэу къэнагъэхэм язытет дэи. «Дэй дэдэхэу сIорэп, ау машинэ зэтегъэпсыхьагъэхэр ащэгъахэх, арышъ, щакIохэм ащ фэдэхэр къагъотынхэр хьылъэ хъугъэ, араIолIэщтри мэкIэщтэп», — еIо ащ. Федэ къыхэзгъэ­кIыгъэхэр

Гъатхэм иапэрэ мазэ машинэ мин 55129-рэ ащагъ, ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар процент 63-кIэ нахь макI. Уасэхэр псынкIэу къызэрэдэкIоягъэхэм федэ къызфихьыгъэхэри щыIэх. Илъэси 2 — 5-м нахьыбэрэ зимашинэ зымыгъэфедагъэхэм ахъщэ дэгъу ахэм акIахыгъ.

Машинэхэр гаражхэмкIэ, чIыгу IахьхэмкIэ, фэтэрхэмкIэ е унэхэмкIэ ахъожьыгъэх. Сомэ мин 250 — 300-кIэ къащэфыгъэ­гъэ машинэхэм ауасэхэр мин 700-м, нахьыбэми анагъэсыгъа­гъэх.

Аужырэ лъэхъаным машинэжъ­хэм ауасэ къеIыхынэу ригъэжьагъэу специалистхэм къаIо. На­хьыбэрэмкIэ ар зэпхыгъэр дол­ларым ыуасэ нахь къызэреIыхыгъэр ары, непэ зы долларыр сомэ 75-рэ мэхъу, гъэтхапэм ар соми 120-м нэсыгъагъ.

Автоэкспертхэм я Союз итхьаматэу Олег Амировым уасэхэм къазэращыкIэрэм дырегъа­штэ, ау ар долларым ыуасэ рипхырэп. «ГумэкIыгъор къызежьэм ахъщэ гъэтIылъыгъэ зиIэхэм зэрашIомыкIодыщтым пае автомобильхэм ящэфын ар халъхьагъ. ЩакIохэми уасэхэр лъэшэу къаIэтыгъагъэх. Зиахъщэ хэзылъхьэ зышIоигъохэм машинэхэр къащэфыгъахэх, къэнагъэхэр лъапIэу ащэшъухэрэп. Арышъ, уасэхэм къащагъэкIэнэу мэхъу», — еIо ащ.

ЦIыфхэм агъэфедэгъэ автомо­бильхэм якъыхэхынкIэ экспертэу Кирилл Черновым ащ дырегъа­штэ. «МазэкIэ узэкIэIэ­бэжьмэ, машинэ уасэхэр «уашъом нагъэ­сыгъагъэх». Мы лъэхъаным ахэм процент 20 — 40 фэдиз къащагъэкIагъ», — еIо экспертым.

Агентствэу «Автостатым» ипа­щэу Сергей Целиковым лъэш дэдэу зыуасэ дэкIоегъэ машинэхэр ары къызщыкIэнхэу къыIорэр. «Сомэм ыуасэ зыпкъ зиуцожькIэ, уасэхэм макIэу къащыкIэщт. Ау бэу ахагъэкIыным ущымыгугъымэ нахьышIу», — къыхегъэщы ащ.

Анахь пыутхэр

Экспертхэм къаIо Японием ыкIи Европэм къащашIыгъэ машинэхэу илъэси 3 — 5 зэрысыгъэхэм ауасэ нахь пыут зэрэхъу­гъэр.

Гъэтхапэм елъытыгъэмэ, мэлылъфэгъум ащэгъэ автомобильхэм япчъагъэ нахь къыщыкIагъ. ЩэфакIохэр уасэхэм агъэразэ­хэрэп. Машинэ лъапIэхэр ащэфынхэ алъэкIырэп. Ащ дилерхэр къызэтыригъэуцуагъэх, уасэхэм къащагъакIэу рагъэжьагъ.

Статистикэм къызэритырэмкIэ, автомобильхэм ауасэхэм зыкъаIэтыжьын алъэкIыщт. Джырэ уахътэм ахэр бэдзэршIыпIэхэм ащыпщэнхэр федэ.

Ахэплъхьащтхэр гъотыгъуае

В-классым хэхьэрэ автомобильхэм ауасэхэм тапэкIэ нахьыбэ къащагъэкIэнэу зылъы­тэхэрэри щыIэх, cыда пIомэ машинэхэм ахалъхьащт пкъыгъо­хэр аужырэ лъэхъаным къаIэ­кIэхьажьхэрэп. Машинэр лъапIэу пщэфыгъэу, хэплъхьан умыгъотыщтымэ, пфэIыгъыщтэп. Ау Кореемрэ Япониемрэ къащашIыгъэхэм ауасэ зыпкъ итыщт. Ахэм ящыкIагъэхэм язэгъэ­гъотыни нахь псынкIэщт. Джары ащ фэдэ машинэхэм алъыхъу­хэу зыкIырагъэжьагъэр.

Европэм, Америкэм ыкIи Японием яфирмэхэм яIофшIэн тихэгъэгу щызэпагъэугъ. Экспертхэри аналитикхэри зыщыгугъыхэрэр Китаир ары. Тульскэ хэкум Iоф щызышIэрэ китайскэ компаниеу «Haval» зыфиIорэм икъутамэ къэмыуцоу машинэхэр къыдегъэкIых. Автомобильхэм ауасэхэм къахэхъощтмэ е зыфэдизыгъэм иуцожьыщтхэмэ къэзыгъэлъэгъощтыр уахътэр ары. Шъаукъо Аслъангуащ.