Мэкъэшхо зыпыIукIырэ мотоциклэм утесэу, чъэ псынкIэм ухэтэу къушъхьэ бгы лъагэм зыкъыщыребгъэхьыхын зэрэплъэкIыщтыр бэхэмкIэ шIошъхъугъуаеми, ащ фэдэ шIыкIэкIэ зигъэпсэфыгъо мафэхэр зыгъакIохэрэр щыIэх.

Илъэс заулэ хъугъэу эндурэмкIэ (гъогу зимыIэ чIыпIэм мотоциклэм утесэу упхырыкIыныр) зекIоным Адыгеим зыщеушъомбгъу, илъэс къэс ащ пыщагъэ хъухэрэм япчъагъэ хэхъо. «Эндуро» е мотозекIонкIэ за­джэ­хэрэр УрысыемкIэ зекIоным илъэныкъуакIэхэм ащыщ. Ары нахь мышIэми, пыщагъэ хъу­рэмэ япчъагъэ зэхапшIэу зеушъомбгъу. Фэдэ зыгъэпсэфыкIэр къыхэзыххэрэм нахьыбэрэмкIэ якIуапIэхэр Къырым, Шъачэ, Дагъыстан ыкIи Алтай республикэхэр ары. Джы ахэм ясатырэ тишъолъыр хэбгъэуцоми хъущт. Мы лъэныкъомкIэ тиреспубликэ ышIырэ лъэбэкъу­хэр мыинхэми, ишъыпкъэу фэкIо.

— Ары, мотозекIоным Адыгеим зыщеушъомбгъу. Сэ сшъхьэкIэ ащ сыщыгъуаз, сыда пIомэ ащ фэдэ зыгъэ­псэфыкIэр зикIасэхэу Адыгеим къихьэхэрэр сэлъэгъух, садэгущыIэ. Тибгы е Iошъхьэ лъагэхэм ахэр къызфащэх. «Экстрим» зыфаIорэм лъыхъу­хэрэм апай мотоциклэмкIэ зекIоныр, — къеIуатэ мотозекIоныр зикIасэу Бэрзэдж Мурат. Непэ Адыгеим икъушъхьэ­хэмрэ эндурэмрэ зэкIэрыпчын умылъэкIыщтэу зылъытэхэрэри щыIэх. ЗекIуабэхэм ежь ямотоциклэхэр яIэдэжьхэу Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэм къарэкIыхэшъ, къеблагъэх, сыда пIомэ ахэр зэрыкIощтхэ лъагъо­хэм язэхэгъэуцонкIэ Адыгеим ичIыопс Iэрыфэгъу дэд. Къу­шъхьэ тхыцIэу, Iуашъхьэу, мэзэу, псыкъефэхыпIэу ыкIи псыхъоу итым язэмылIэужыгъуа­гъэ ишIуагъэкIэ гъогууанэр гъэшIэгъонэу ыкIи гъэхьылъагъэу бгъэпсын олъэкIы. Мэз Iужъум зэлъиштэгъэ Iошъхьэ тхыцIэмэ мотоцик­лэкIэ укъяхыныр, чъыг икIыкIыгъэм е мыжъо­шхохэм укъялъэ­ныр, псыхъохэм уазэпырыкIыныр зэхашIэхэр зыгъэлъэшхэрэм ащыщых.

— Бгым укъехы зыхъукIэ, пцIы хэмылъэу, щынагъо, ау бэрэ пшIэрэ Iофым щынагъо­ми, уесэжьы. ШъхьаIэр —мыжъо горэм утемылъэдэныр ары, сыда пIомэ ар щэрэхъым мытэрэзэу къызкIэчэрагъокIэ, удэчъэхын плъэкIыщт. Джащ фэд удэкIуае зыхъукIи. Псын­кIэу окIоми, джыри чыжьэкIэ лъагъор зыфэдэр къэплъэ­гъун фае, — къыхегъэщы эндурэмкIэ гъуазэу Александр Разумовым.

ЭндурэмкIэ купэу «Спарта Майкоп» зыфиIорэм хэтхэр Адыгеим зэрымычъэгъэхэ лъагъо иIэп. Фэдэ къэчъыхьанхэмкIэ ахэм а зы уахътэм зэнэкъо­къухэми зафагъэхьазыры ыкIи загъэпсэфы. Осым нэмыкIэу ом изытет исыд фэдэрэ теплъи ахэмкIэ Iэрыфэгъу. Эндурэм пыщагъэхэ зэхъум ахэр кIэлэ къызэрыкIохэу Адыгеим икъушъ­хьэ мэзхэм къащачъыхьэщтыгъэ. Джы ясэнаущыгъэ хагъэхъуагъ, хэшIыкI куу фыряI ыкIи зэнэ­къокъу инхэм ахэлажьэх. БэмышIэу Урысыем ичIыпIэ зэ­фэшъхьафхэм къарыкIыгъэ спортсмен 300-м нахьыбэр зыхэлэжьэгъэ зэнэкъокъоу хы ШIуцIэ Iушъом щыкIуагъэм къи­кIыжьыгъэх ыкIи ащыщхэм гъо­гуонэ зэфэшъхьафхэм къэгъэлъэгъонышIухэр ащашIыгъэх. ПстэумкIи нэбгырэ 12 фэдиз купым хэт. Лъэхъэнэ зэфэшъхьафхэм ахэр эндурэм пыщагъэхэ хъугъэх, ублапIэ афэхъу­гъэгъэ шъолъырхэри зэмылIэ­ужыгъох, ары нахь мышIэми, Адыгеим ичIыопс, икъушъхьэ лъагъохэм къащачъыхьаныр зэрякIасэм зэфищагъэх. Ащ фэдэ зекIон шIыкIэми, спортми зыщаушъомбгъунымкIэ тишъо­лъыр амалышIухэр иIэхэу кIалэхэм алъытэ.

Мотоциклэ лъагъохэм яхьы­лъа­гъэ ухьазырыныгъэу зекIом IэкIэлъым елъытыгъэу къыхихын фае. Икъулайныгъэ ар елъы­тыгъ: нахь къызэрыкIохэуи, гъэхьылъэгъэ дэдэуи бгъэбсынхэ плъэкIыщт. «Спарта Майкопым» хэтхэм анахь лъэгъо укIочIыгъуаехэми арыкIонхэ алъэкIы. Илъэс пчъагъэхэм къакIоцI зэрагъэгъотыгъэ къулайныгъэм ишIуагъэкIэ анахь къушъхьэ лъагэхэми якIунхэ амал яI. Адыгеим ичIыопс исаугъэт анахь дахэхэм ащыщэу ТхьачIышхо зы мафэкIэ ышъхьа­пэ дэчъэенхэшъ, къехыжьышъу­щтых.

— Адэ, уфэмыхьазырэу анахь гъогуонэ псынкIэми утехьэ хъущтэп. ХэшIыкI горэ фыуиIэн фае. Анахь макIэмкIэ ебгъэжьэнышъ, хэбгъахъозэ удэлэжьэщт. Зэу узэрэте­тIысхьэу тикъушъхьэмэ уары­чъэшъущтэп. Ащ уахътэ ищыкIагъ, — къыхегъэщы Бэрзэдж Мурат.

ДжырэкIэ мотоциклэмкIэ зекIон лъэхъаныр цIыкIу-цIыкIузэ аублэ. Къушъхьэпэ чIы­налъэхэу осыр зытемылъыжьхэм къащызычъыхьэхэрэр щыIэх. ИлъэхъанышIу дэдэр гъэмафэр ары. Къушъхьэхэм осыр зяхы­жьыпэкIэ, лъагъохэр къафызэIуи­хыщтых. Арышъ, игъо къэсмэ, зыгорэхэр апэрэу, ащыщхэр икIэрыкIэу мотоциклэхэмкIэ тимэзылъэ бгыхэм ыкIи Iуа­шъхьэ­хэм ялъагъохэм атехьащтых.

Анцокъо Ирин.