Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо быракъ и Мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэр республикэ филармонием игъэкIотыгъэу щыкIуагъ.

Адыгеир Краснодар краим къыхэкIыжьи 1991-рэ илъэсым республикэ хъугъэ. 1992-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ Совет иапэрэ сессие Адыгэ Респуб­ли­кэм игерб, игимн, и Къэ­ралыгъо быракъ щау­хэ­сыгъэх.

Республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэр», Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе­-Щэр­джэсым яобщественнэ зэхахьэхэр къызэрэкIэлъэIугъэхэр къыдалъыти, мэлылъфэгъум и 25-р Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо быракъ и Мафэу 2013-рэ илъэсым Парламентым унашъо щаштагъ. Ащ къыщегъэжьагъэу рес­публикэм и Къэралыгъо быракъ и Мафэ хэу­шъхьафыкIыгъэу Адыгеим, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Къэбэртэе-Бэлъкъа­рым, Краснодар краим, нэмыкI шъолъырхэу, Iэ­­кIыб хэгъэгухэу тилъэп­къэгъухэр зыщыпсэухэ­рэм ащагъэмэфэкIы.

Филармонием тыгъуасэ щыкIогъэ зэхахьэм Парламентым, Правительствэм, Мыекъуапэ иад­министрацие якъулыкъушIэ­хэр, республикэм иобществен- нэ зэхахьэхэр, культурэм, спортым яIофышIэхэр, ныбжьыкIэ­хэр, фэ­шъхьафхэри хэлэжьа­гъэх. Пчыхьэзэхахьэр зезыщагъэхэ ОелI Адамрэ Беданыкъо Замирэрэ адыгэ быракъым и Мафэ илъэсыбэ хъугъэу зэрэдгъэмэфэкIырэр, мэфэкIым республикэм щыпсэурэ лъэпкъхэр зэрэхэлажьэхэрэр къаIуагъ.

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ мэфэкIым хэлажьэрэмэ къа­фэ­гушIуагъ Адыгеим лъэпкъ Iоф­хэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащы­псэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Ко­митет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр.

Тиреспубликэ щыпсэурэ цIыф­хэм ямызакъоу, IэкIыб къэралхэм арыс тилъэпкъэгъухэмкIи мэфэкIым мэхьэнэ ин иIэу зэрэщытыр А. Шъхьэлахъом хигъэунэфыкIыгъ.

— Адыгеим и Къэралыгъо быракъ гербым, гимным афэдэу, зэкIэ шъолъырым ис лъэпкъхэр зэфещэх, тичIыгу гупсэ шIулъэ­гъоу фытиIэм итамыгъэу щыт, — къыIуагъ  Шъхьэлэхъо Аскэр.

Адыгэ быракъым тычIэтэу непэ экономикэр къызэрэтIэтырэм шIэныгъэм, культурэм, спортым хэхъоныгъэхэр зэра­шIырэм тегъэгушхо. Адыгеим инеущрэ мафэ нахьышIу зэрэ­хъущтым тицыхьэ телъ. Адыгэ быракъым лIэужхэм язэпхыныгъэхэр егъэпытэх.

Адыгэ Республикэм и Парла­мент и Комитет ипащэу Шэуджэн Тембот депутатхэм ацIэкIэ мэ­фэкIым хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъ. Республикэм и Къэра­лыгъо быракъ Адыгеим итарихъ къызэригъэлъагъорэр, мамыр щыIакIэм игъэпытэн имэхьанэ зыкъызэриIэтырэр, адыгэ быра­къыр лъэпкъ шIэжьым зэрепхыгъэр Т. Шэуджэным хигъэунэфыкIыгъэх.

Республикэ общественнэ дви­жениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан Адыгэ Республикэм и Къэралы­гъо быракъ дунаим шIукIэ щашIэ зэрэхъугъэм къытегущы­Iагъ. Олимпиадэ джэгунхэу Шъачэ щыкIуагъэхэм адыгэ бы­ракъыр щызгъэбыбэтагъэхэм лъэпкъ Iофхэр дэгъоу агъэцэкIагъэхэу Р. ЛIымыщэкъом ылъытагъ.

Идэхагъэ къагъэлъагъо

Филармонием къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр гъэшIэгъо­нэу гъэпсыгъагъэ. Лъэпкъым иIэпэIасэхэу Боджэкъо Бэлэ, Нэгэрэкъо Казбек, Исаева Анжелэ, Чэсэбый Саидэ, нэмыкI­хэм яIэшIагъэхэм узыIэпащэ. Дунаим щызэлъашIэрэ сурэтышI­модельерэу СтIашъу Юрэ къэгъэлъэгъоным еплъызэ, адыгэ быракъыр, лъэпкъ тхып­хъэхэр сурэтэу зышIыгъэхэм къащытхъугъ. Лъэпкъ IэпэIасэу Нэ­гъуцу Аслъан анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр искусствэ лъагэм цIыф­хэр зэрэзэфищэхэрэр ары.

Цэй Фаризэтрэ Цэй Зульфиярэ ныбжьыкIэх, лъэпкъ искусствэм апэрэ лъэбэкъухэр ща­шIых. Адыгэ быракъым идэхагъэ яIэпэIэсэныгъэкIэ къызэрагъэлъагъорэм тигъэгушIуагъ. Пшъа­шъэхэр лъэпкъым инеущрэ ма­­фэ фэлажьэх.

Концертыр

Филармонием ипчэгу экраны­шхоу къыщызэIуахыгъэм адыгэ быракъым имэфэкI ма­фэхэр зэрэхэдгъэунэфыкIырэр, цIыфыбэ зэрахэлажьэрэр къыхэтэ­гъэщых.

— Адыгэ быракъыр тирес­публикэ икъэралыгъо тамыгъэ шъхьаIэхэм ащыщ, адыгэ лъэпкъым ар ынап. Жъогъо 12-мрэ щэбзищымрэ зыщышIэтыхэрэ шэкI уцышъо дахэм тырэгушхо, тыдэ тыщыIэми тэгъэбыбатэ, — къыIуагъ Беданыкъо Замирэ. Адыгэ быракъым итарихъ ехьы­лIэгъэ къэбархэр пчыхьззэха­хьэм щызэхэтхыгъэх.

Адыгэ Республикэм и Къэра­лыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» илъэ­пкъ къашъокIэ мэфэкI концертыр рагъэжьагъ. Композиторэу Анзэрэкъо Чеслав ыусыгъэ орэ­дэу адыгэ быракъым фэ­гъэхьыгъэр Беданыкъо Зами­рэ мэкъэ Iэтыгъэ дахэкIэ ыгъэ­жъынчыгъ.

Адыгэ Республикэм, Къэрэщэе-Щэрджэсым язаслуженнэ артистэу ЛIыбзыу Аслъан пщы­нэмкIэ орэдышъор узыIэпищэу къыригъэIуагъ. Ансамблэу «Ащэ­мэзым» лъэпкъ орэдыр къы­зыхедзэм, залым чIэсхэри де­жъыугъэх.

КъэшъокIо купэу «Синдикэм» щыуджырэ кIалэхэм, пшъашъэ­хэм яIэпэIэсэныгъэ хагъахъозэ, къашъом псэ къыпагъакIэ.

ОрэдыIо цIэрыIоу Дзыбэ ­Мы­хьамэт, ансамблэхэу «Ошъу­тенэр», «Шпаргалкэр», «Абрек­хэр», нэмыкIхэри мэфэкI кон­цертыр къэзыгъэбаигъэхэм ащыщых.

Урысхэр, къэндзалхэр, ер­мэлхэр, адыгэхэр, нэмыкIхэри мэфэкIым зэфищагъэх. Тыркуем къикIыгъэ тилъэпкъэгъухэр зэхахьэм зэрэхэлэжьагъэхэм фэшI лъэшэу гушIуагъэх, бзэхэр зыщызэрагъашIэрэ гупчэу «Ак­тивым» ипащэу Едыдж Мэмэт адыгэ быракъым и Мафэ лъэпкъ­хэр зэрэзэфищэхэрэм къытегущыIэзэ, кIэлэцIыкIухэр бэ хъухэу зэхахьэм зэрэхэла­жьэхэрэм ынаIэ тыридзагъ.

КIэлэцIыкIухэм адыгэ шъуа­шэр зыщыгъхэр, быракъыр зы­гъэбыбатэхэрэр ахэтлъэгъуа­гъэх. Ахэр тигугъэх, тинеущырэ мафэх.

Быбатэ, быбатэ, республикэм ибыракъ. О уидэхагъэ нэм фэплъырэп. Лъэпкъхэр о зэфэощэх, дунаим тыщяогъашIэ.

Адыгэ быракъ

Орэдышъор: Андзэрэкъо Чеслав ГущыIэхэр: ЕмтIылъ Нурбый

Адыгэ лъэпкъыр бгъэпытэу Уцышъо дахэу, быракъ. Жъогъо пшIыкIутIур о къып­хэлыдыкIэу Огу къаргъом зыщыоIэт.

Быбатэ, быбатэ, тэ тибыракъ, Адыгэхэм тибыракъ, Быбатэ, быбатэ, тэ тибыракъ, Республикэм ибыракъ!

Лъэпкъыр дунаим щябгъашIэу Хэгъэгу тамыгъэу утиI. ЧIыр къекIокIыфэ о ташъхьагъ уитэу Тыгъэм игъунджэу къэшIэт.

Шыу бланэм джэгум ухещэ, Къашъом пчэгур зэлъекIу, Тибыракъ дышъэ ижьау пшъашъэр чIэтэу Унэгъо лъапсэ тфэрэхъу.

Адыгэр о къахэбгъэщэу, Батырмэ лIыгъэр ахэлъ. Адыгэ лъэпкъыр зы тыхъужьынэу, Тигугъэ лъагэу тыщы!

ЕмтIылъ Нурбый.