Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызэрэщыдахыгъэм фэгъэхьыгъэ концерт Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъ.

Республикэм и Къэралыгъо филармоние иэстрадэ ансамблэу «Ошъутенэмрэ» культурэм и Унэу «Гигантым» щысэ зытырахырэ илъэпкъ къэшъокIо ансамблэу «Иван-да-Марья» зыфиIорэмрэ концертыр къа­тыгъ. 1941 — 1945-рэ илъэсхэм фашист техакIохэм апэуцужьыхи, лIыхъужъныгъэ зезыхьагъэ­хэм, зэо кIыбым щыIэхэу Те­кIоныгъэм и Мафэ къэзыгъэблэгъагъэхэм тарэгушхо. Тарихъым инэкIубгъохэр тщымыгъупшэнхэм, ныбжьыкIэхэм япатриотическэ пIуныгъэ лъэхъаным диштэу зэхэщэгъэным, мамыр щыIакIэр нахьышIу шIыгъэным яхьылIэгъэ пчыхьэзэхахьэр Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Сихъу Станислав зэрищагъ.

— Урысыем иунагъохэм заом итхьамыкIагъо алъыIэсыгъ, — къыIуагъ Сихъу Станислав. —Гитлер япащэу фа­шистхэм жъалымыгъэу зэрахьагъэр мамырны­гъэр зыгъэлъапIэхэрэм ащыгъупшэрэп.

Тидзэхэм фашист техакIохэр зэхакъутэхи, текIоныгъэр къызы­дахым заом ехьылIэгъэ тхылъхэр къыдагъэкIыгъэх, фильмхэр тырахыгъэх, орэдхэр аусыгъэх. Тарихъым инэкIубгъо­хэм яхьы­лIэгъэ едзыгъохэр, пычыгъохэр ансамблэу «Иван-да-Марья» зыфиIорэм къыгъэлъэгъуагъэх.

1962-рэ илъэсым «Девчата» ыIоу тырахыгъэ фильмыр жъы хъурэп. Пшъашъэхэм якъашъо­хэм, фильмым къыхахыгъэ пы­чыгъохэм концертыр къагъэдэхагъ. Пшъашъэхэр зэкIужьэу фэпагъэх, джэнэ фыжь къолэнхэр къякIоу ащыгъ. ЗэфэнэгушIох, нэплъэгъукIэ зэдэгущыIэх, зэгурэIох.

Заор тщыгъупшэ хъущтэп

Гур еуIэ, ефырзы, егъэгумэкIы. Заор машIо, заор тхьамыкIагъу. ЛIэужхэм заом еплъыкIэу фыряIэм пчыхьэзэхахьэм щытегущыIагъэх. Белоруссием ипсэупIэу Хатынь фашистхэм щызэрахьэгъэ жъалымыгъэр сыдым едгъэпшэщта?

Хатынь дэс мамыр цIыфхэм чIыгур алэжьыщтыгъ, хьалыгъоу агъажъэрэм ымэ зэфищэщтыгъэх, уна­гъохэм кIэлэцIыкIухэр ащапIущтыгъэх. Заор къызежьэм Хатынь тхьамыкIагъом зэлъи­кIугъ.

ЦIыфхэр агъэстыгъэх

1943-рэ илъэс, гъэтхапэм и 22-рэ. ЦIыфыгъэ къахэмыфэжьэу фашистхэр Хатынь къыдэхьа­гъэх, псэупIэр къаухъурэигъ. Ащ щыпсэухэрэм ашIэщтыгъэп пчэдыжьым партизанхэр фашистхэм зэрапэуцугъэхэр. Километри 6-кIэ Хатынь пэчыжьэхэу партизанхэм зы фашист офицер аукIыгъ. Гитлер идзэкIолI техакIохэм лъышIэжь унашъоу рахъухьагъэр агъэцэкIэжьыгъ.

Хатынь щыпсэурэ мамыр цIыфхэр яунэхэм къарафыгъэх. Колхозым икъакъыр рашIыхьагъэх. Уарзэр къакъырым ылъа­псэхэм аIуатэкъуагъ, бензиныр тыракIагъ. МашIор кIадзи, нэбгыри 149-рэ а чIыпIэм щагъэстыгъ. КIэлэцIыкIухэр, нэж-Iужъхэр, ясабыйхэр бгъэгум пытэу езыубытылIэгъэ ныхэр хьадэгъу машIом зэлъикIугъэх. Саугъэтэу афагъэуцугъэм заом итарихъ щыщ пычыгъор къегъэлъагъо.

Заом хэкIодэгъэ цIыфхэр гум икIыжьыхэрэп. Орэдхэм, усэхэм уядэIузэ, гууз-лыузым узэлъе­кIу…

Къашъом ыбзэкIэ

Ансамблэу «Иван-да-Марьям» икъашъохэр дахэх, гурыIогъошIух. «Крыжочек», «Лянок» зыфиIохэрэр, фэшъхьафхэри кIэлэеджакIохэм псэ пытэу къашIыгъэх.

Хэгъэгум шIулъэгъоу фыряIэр сыдым фэбгъэдэщта? Псыхъо чъэрым икъежьапIэ, къушъхьэпс псынэкIэчъ къаргъом, гъатхэм къэтIэмырэ чъыгхатэхэм, нэмыкIхэм уягупшысэ. Псэ зыпыт чъыгым идэхагъэ хэхъо, зеубгъу, сабыеу ащ еплъырэм игу­пшысэхэр щыIэныгъэм хэгъэщагъэх. ЧIыопсым идэхагъэ къэзыухъумэ зышIоигъо кIэлэцIыкIум идунай дахэ, хъопсагъо. Заом ар фаеп, фаеп Iугъо шIуцIэхэм къэтIэмыгъэ чъыгхэр зэлъакIунхэу, къутамэхэр къырагъэIыхынхэу.

«Ошъутенэм» иорэдхэр

Эстрадэ ансамблэу «Ошъутенэм» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм искусствэ­хэмкIэ изаслуженнэ IофышIэ­шхоу, композиторэу ХьакIэко Алый пчыхьэзэхахьэр дэгъоу ыгъэхьазырыгъ. Артистхэу Мам­хыгъэ Маринэ, Мэкъоо Маринэ, Алевтина Кобазевам орэд зэ­фэ­шъхьафхэр къыхадзагъэх. Жарэкъо Руслъан, Хьазэщыкъо Мосэ, Юрий Конжиным къаIогъэ орэдхэри гум екIух.

Композитор цIэрыIохэу М. Фрадкиным, Е. Долматовскэм, М. Танич, фэшъхьафхэм аусыгъэхэр ансамблэм бэшIагъэу къеIох. «Идет солдат по городу» зыфиIорэр артистхэм къызыхадзэм, залым чIэсхэр адежъыугъэх.

Адыгеим икомпозиторхэм аусыгъэхэри зэхахьэм щыIугъэх. Сэмэгу Гощнагъорэ Жэнэ Къы­рымызэрэ яорэдэу «Адыгэмэ яхабзэ джащ фэд» зыфиIорэр, нэмыкI лъэпкъ орэдхэр артистхэм агъэжъынчыгъэх. Юрий Конжиныр урыс, адыгабзэкIи орэдхэр къеIох, адыгэ къашъо­хэри къешIых.

Ансамблэу «Иван-да-Марьям» ипащэхэу Алена ыкIи Алексей Зоринхэм мамырныгъэм игъэпытэн фэгъэхьыгъэ пчыхьэзэхахьэхэр тапэкIи зэхащэщтых.

— Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние ипащэу Къулэ Мыхьа­мэт, Мыекъуапэ иадминистрацие, къалэм иадминистрацие культу­рэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ, нэ­мыкIхэу концертым изэхэщэнкIэ IэпыIэгъу къытфэхъугъэхэм «тхьа­шъуегъэпсэу» ятIожьы тшIоигъу, залым цIыфыбэ чIэсыгъ, ахэр артистхэм афэразэх, — къытиIуагъ

Сихъу Станислав. Сахьидэкъо Нурбый.