Ермэлыкъым щыпыута?
ХэткIи шъэфэп Урысыем иэкономикэ къиныгъоу зыхэтым къыхэкIыкIэ мы аужырэ уахътэм уасэхэм лъэшэу къахахъо зэрэхъугъэр.
Социологхэм уплъэкIунхэу зэрахьэхэрэми къащыхэщы цIыфыбэхэр тхьамыкIэ дэдэу зэрэщыIэхэр ыкIи анахьэу гъомылапхъэхэм якъэщэфын ахэм яахъщэ зэрэпэIуагъахьэрэр.
Экономикэр чIыпIэ къин зыщит лъэхъаным гъомылапхъэхэм ыкIи цIыфхэм анахь ящыкIэгъэ товархэм ауасэхэр къызэтеIэжэгъэнхэмкIэ республикэм Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр щызэрахьэнхэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ афишIыгъ. Ащ епхыгъэу ермэлыкъхэм язэхэщэн нахь агъэлъэшыгъ, Мыекъуапэ шэмбэтым имызакъоу, джы тхьаумафэми мыхэр щызэхащэх. Тхьамафэ къэс муниципалитетхэми ермэлыкъхэр ащэкIох.
Къыхэгъэщыгъэн фае ермэлыкъым щэфакIоу къекIуалIэхэрэм япчъагъэ хахъо зэрэхъугъэр. Мы блэкIыгъэ зыгъэпсэфыгъо мафэхэм щыIэгъэ ермэлыкъым ущызэблэкIышъущтыгъэп, гъомылапхъэу къыращэлIагъэри нахьыбэ хъугъэ.
Республикэм ыкIи къалэм яхэбзэ къулыкъушIэхэм къызэраIорэмкIэ, продукцие дэгъу къызэращэфыщтым имызакъоу, къэлэ бэдзэрхэм ащыIэ уасэхэм анахь пыутэу гъомылапхъэхэр цIыфхэм къызIэкIагъэхьанхэм мыщ фэдэ ермэлыкъхэр фэIорышIэнхэ фае. Джащ фэдэу, щакIохэми ятовар IуагъэкIын амал яIэ мэхъу. Iофым изытет, ермэлыкъым телъ уасэхэм цIыфхэм къараIуалIэрэм зыщыдгъэгъуазэмэ тшIоигъоу мэлылъфэгъум и 16-м урамэу Советскэм къыщызэIуахыгъэ ермэлыкъым тыщыIагъ.
Ащ иIофшIэн пчэдыжьым сыхьатыр 7-м ригъажьэу хабзэ, анахь зыщыжъот уахътэм сыхьатыр 8-хэм адэжь тытехьагъ. Мафэр фэбагъэ, щэфакIоу тетыгъэри бэ.
ЕплъыкIэхэр
Татьяна Кочетковар, пенсионер: — Сэ сшъхьэкIэ пцэжъые сщэфынэу сыкъэкIуагъ. Мыщ къыращалIэрэр сыгу рехьы, ипIалъэ зэримыкIыгъэр олъэгъу, ыуаси сигъэрэзагъ. Пцэжъые лъэпкъым елъытыгъэу зы килограммым ыуасэ соми 120-м къыщежьэшъ, 300-м ехъу. Бэдзэрым нахь щылъапI, ары пакIошъ, къызэращэчырэмкIи, изытеткIи укъагъапцIэ. НэмыкI гъомылапхъэхэми ауасэ зэзгъэшIагъ, цIыфым анахь ыгъэфедэрэ шхыныгъохэр пыутэу къыщыбгъотынхэ плъэкIыщт. Ау щайуцым, макаронхэм ауасэ сшIолъэпIагъ.
Екатерина Бутенко, къол ыщэфэу тырихьылIагъ:— Ермэлыкъым сыкIоу сихабзэп. Тучанышхохэм бэрэ сащыщафэу щытыгъ, ау мыхэм уасэхэр лъэшэу къащаIэтыгъ. Социальнэ хъытыухэм бэрэ арысэлъагъо ермэлыкъхэр зэрэзэхащэхэрэм икъэбар, джы ар сыуплъэкIунэу сыкъэкIуагъ. Уасэу телъхэр зэкIэ пыут дэд сфэIощтэп, ау язытет дэеп. Мары уеплъыми гъуащэрэп лыр бэрэ зэрэщымылъыгъэр ыкIи ыуасэ сырыраз. Зы килограммым изэхэлъыкIэ елъытыгъэу сомэ 240 — 300 ыуас.
Сэ сабыибэ сиI. СикIэлэцIыкIухэм мыIэрысэ къафэсщэфыгъ, ащ ыуаси бэп, килограммыр сомэ 50 — 60. Щаир тиунагъо исхэм якIас, арышъ, шъоущыгъоу дгъакIорэр бэ. Мыщ ыуасэ бэкIэ нахь щыпыут, адрэ чIыпIэхэм ябгъапшэмэ, сомэ 57-рэ.
Зэшъхьэгъусэхэу Марыетрэ Руслъанрэ: — Ермэлыкъым тыкъэкIоныр тикIас. Черемушкэм щыIэми тыщыIагъ, ау ащ гъомылапхъэу къыращэлIагъэр нахь макI. Адыгэ къуаер, лыр, хэтэрыкIхэр къэтщэфынхэу тыкъэкIуагъ. БлэкIыгъэ тхьамафэм былымылэу телъыгъэр бэ, ащыщэу къыхэпхыщтыр умышIэу, непэ нахь макI. Арэущтэу щытми, къупшъхьэ зыхэлъи зыхэмылъи къэдгъотыгъ, сомэ 450 — 650 ыуас. Къуаджэу Блащэпсынэ къыращырэ къуаер тыгу рихьэу къэтэщэфы. Уасэхэми мэхьанэ яI, анахьэу ермэлыкъым тэ тыкъызыкIэкIуагъэр унэе хъызмэтхэм къащагъэкIыгъэхэр къыращэлIэнхэм тыщыгугъэу ары.
Светлана Саноян, бзылъфыгъэ ныбжьыкI:— Мыщ фэдэ гъэтхэпэ уахътэм хэтэрыкIхэр пшхы пшIоигъо охъу. Ащ пае непэ ермэлыкъым сыкъэкIуагъ. Красногвардейскэ районым къикIыгъэ унэе хъызмэтшIапIэм нэшэбэгу килограммыр соми 110-кIэ, помидорыр — сомэ 200-кIэ къыщысщэфыгъэх. НэмыкI чIыпIэхэм ялъытыгъэмэ, ауасэ уигъэрэзэнэу щыт.
Къэтлъэгъугъэм зэфэхьысыжьэу фэтшIын тлъэкIыщтыр зы — къэлэ бэдзэрым, тучанышхохэм ябгъапшэмэ, ермэлыкъым телъ уасэхэр лъэшэу зыщызэтекIырэ гъомылапхъэхэр ахэтых, зыщызэфэдэхэрэри къыхэкIых. Сыхьат пчъагъэу узыщыкIорэми елъытыгъэу ермэлыкъым телъ уасэхэр зэхъокIых. Ау гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм къызэраIорэмкIэ, мы мафэм къызэрэщэфагъэхэм рыразэх.
Iэшъынэ Сусан.