Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт унэм тыгъуасэ министрэхэм я Кабинет изэIукIэу щыкIуагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.

Iофыгъоу зытегущыIэщтхэм ахагъэхьагъэх лъэпкъ проектхэм япхырыщын, къэралыгъо программэхэмрэ санкциехэм апэшIуекIорэ Iофтхьабзэхэмрэ зэрагъэцакIэхэрэр. КъумпIыл Мурат анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэр Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцугъэ пшъэ­рылъхэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэр, экономикэр зыпкъ игъэуцожьыгъэнымкIэ ыкIи чIыпIэхэм товархэр къащызышIыхэрэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ Iофтхьабзэхэр гъэнэфэгъэнхэр ары.

Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIэрэщэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, проектхэмрэ программэхэмрэ япхыгъэ зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэхэр процент 65-рэ фэдиз мэхъух. Адыгэ Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэмкIэ щырахъухьэгъэ унэе программэхэм япроектхэм япроцент 50-мкIэ зэзэгъыныгъэхэр зэда­шIыгъэх, къуаджэхэм яхэхъоныгъэкIэ программэм къыдилъы­тэрэ Iофтхьабзэхэм – проценти 100-кIэ.

ХэушъхьафыкIыгъэу зытегущыIагъэхэм ащыщых социальнэ псэолъэ заулэхэм яшIынкIэ ыкIи ягъэцэкIэжьынкIэ IофшIэнхэр зэрэкIохэрэр. Мыщ къыхеубытэх псэупIэу Инэм поликлиникэ ыкIи Тэхъутэмыкъое районым еджэпIищ ащышIыгъэныр. Адыгеим и ЛIышъхьэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэр еджапIэхэм ягъэцэкIэжьын. Ар партиеу «Единэ Россием» ипроектэу Урысые Федерацием и Президент игъо ылъэгъугъэр ары. Мы илъэсым республикэм еджэпIи 9 щагъэцэкIэжьыщт. А IофшIэнхэр лъагъэкIотэщтых, гъэсэныгъэмкIэ псэуалъэу къихьащт илъэсым агъэцэкIэжьыщтхэм яспискэ зэхагъэуцо.

Адыгэ Республикэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэ пшъэрылъ фашIыгъ республикэ медицинэ колледжым имылъку-техникэ базэ нахьышIу шIыгъэным иIофыгъо хэплъэнэу. Медицинэ оборудованиякIэр, джащ фэдэу псауныгъэм икъэухъумэн епхыгъэ учреждениехэм медицинэ Iэпы­Iэгъур цIыфхэм ятыгъэнымкIэ ящыкIэгъэ амалэу арагъэгъотыгъэхэр икъоу агъэфедэнхэмкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фа­шIыгъэх.

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ муниципалитетхэм япащэхэм агу къыгъэкIыжьыгъ финанс дисциплинэр дэх имыIэу гъэцэкIэгъэным, бюджетымкIэ пшъэрылъхэр мыукъогъэнхэм мэхьанэшхо зэряIэр. Мы илъэсым иапэрэ квартал зэхэубытэгъэ бюджетыр проценти 110-кIэ агъэцэкIагъ, республикэ бюджетыр – проценти 107,8-кIэ. Адыгэ Республикэм финансхэмкIэ иминистрэу Виктор Орловым къызэриIуагъэмкIэ, илъэсым пыкIыгъэ мэзищым бюджетым изэдегъэштэныгъэ къагъэнэжьын алъэкIыгъ – хъарджхэмрэ ха­хъохэмрэ зэфэдиз хьазырых.

Адыгеим и ЛIышъхьэ къэралыгъо заказхэмкIэ Iофыгъо пстэуми тэрэзэу ягупшысэнхэу ыкIи лъэпкъ проектхэмрэ къэралыгъо программэхэмрэ къыдалъытэхэрэр игъом ыкIи икъоу гъэцэкIэгъэнхэмкIэ Iофтхьабзэхэр зэшIуахынхэу пшъэрылъ къафишIыгъ.

«Мы илъэсымкIэ псэуалъэ­хэу тшIын фаеу итхъухьагъэ­хэр игъом зэшIотхынхэ ыкIи гъэцэкIэжьын Iофхэр тыухынхэ фае. Графикым ыпэ шъуитэу IофшIэнхэр жъугъэцакIэх, проектыкIэхэм ипIалъэм къы­пэу шъуатехь, зыгорэкIэ уасэхэм къахахъомэ, зэрарэу тхьыщтыр амал зэриIэкIэ нахь макIэу хъуным пае», — къы­Iуагъ КъумпIыл Мурат.

Ащ нэмыкIэу пстэуми апэу зэшIохыгъэн фаехэм ащыщых социальнэ пшъэрылъхэу Адыгеим щыпсэурэ цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным пае рахъу­хьагъэхэр гъэцэкIагъэ хъунхэр, экономикэмкIэ Iофхэм язытет къыкIимычыным пае санкциехэм апэшIуекIорэ Iофыгъохэр зехьэгъэнхэр. Ащ фэгъэхьыгъэу къэ­гущыIагъ Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Шэуджэн Заур. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Урысые Федерацием и Правительствэ къыдигъэкIыгъэ унашъохэу цIыфхэм IэпыIэгъу ятыгъэным, предпринимательхэр кIэгъэгушIугъэнхэм, предприятиехэм ыкIи экономикэм иотраслэ зэфэшъхьафхэм яшIуагъэ арагъэкIыным епхыгъэу щытхэр гъэцэкIэгъэнхэ фае.

ГущыIэм пае, бизнес цIы­кIумрэ гурытымрэ фэгъэкIотэныгъэ зыхэлъ чIыфэхэр ятыгъэ­нымкIэ программэхэм ягъэцэкIэн пэIухьанэу сомэ миллиард 14,3-рэ къыхагъэкIыгъ, 2022-рэ илъэсым гъэтхапэм и 1-р къэмысызэ зэдашIыгъэгъэ зэзэгъыныгъэхэмкIи фэгъэкIотэныгъэхэр къафашIыщтых. НепэкIэ республикэм ипредприятие цIыкIухэмрэ ыкIи гурытхэмрэ ащыщэу 5-мэ ар къызфагъэфедагъ, сомэ миллиони 182-рэ ащ пэIухьагъ.

Республикэм Iофтхьэбзэ гъэ­нэфагъэхэр щырахъухьагъэх отраслевой секторым IэпыIэгъу етыгъэным пае. Мы илъэсым ыкIэм нэс планым епхыгъэ уплъэкIунхэр зэкIэ тырахыгъэх. Уасэхэм амал зэриIэкIэ нахь зыкъызэрамыIэтыщтым епхы­гъэу ермэлыкъхэр ренэу зэхащэх, цIыфхэмкIэ анахь мэхьанэ зиIэ товархэм ыкIи Iэзэгъу уцхэм ауасэхэр мафэ къэс ауплъэ- кIух. Мы лъэныкъомкIэ Iоф­шIэным къыкIырамыгъэ­чынэу, ермэлыкъхэм ахэлажьэ­хэрэ- ри нахьыбэ шIыгъэнэу Къум- пIыл Мурат игъо къафилъэ­гъугъ.

Хэгъэгум и Правительствэ аграриехэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ игъо къафилъэгъугъэ Iофтхьабзэхэр агъэцэкIэнхэу Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къафишIыгъ. АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, чIы­гулэжьхэм IэпыIэгъоу сомэ миллион 68-рэ афатIупщыгъ. Ащ нэмыкIэу мы илъэсым езыгъэ­жьэгъэкIэ фермерхэм «Агростартапым» игрантхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ мылъкоу афа­тIупщырэр нахьыбэ ашIыгъ (сомэ миллион 73-рэ), джащ фэдэу унэгъо былымэхъо фермэхэм заушъомбгъуным пае IэпыIэгъу афэхъугъэх (сомэ миллион 40).

ХэушъхьафыкIыгъэу зытегущыIагъэхэр цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ Iофхэм язытет ары. Мы лъэныкъом фэгъэзэгъэ ГъэIорышIапIэм ипащэу Галина Цыганковам къызэриIуагъэмкIэ, илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу IофшIэн зымыгъотэу къалъытагъэр нэбгырэ 1034-рэ, ау вакансие мини 6,5-м ехъу щыIэу агъэунэфыгъ. 2021-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу IофшIэн зымыгъотэу атхыгъа­гъэр проценти 5,2-рэ хъущтыгъэмэ, 2022-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 1-м ехъулIэу ар къеIыхыгъ процент 0,8-м нэсэу.

Адыгеим и ЛIышъхьэ общественнэ IофшIэнхэм язэхэщэнкIэ нахь чаныгъэ къызхагъэфэнэу пшъэрылъ афишIыгъ. Бизнесым къыхэкIырэр нахьыбэ шIыгъэным ыкIи IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэгъэнэжьыгъэнхэм апае IэпыIэгъу ятыгъэныр къыдэзылъы­тэрэ Iофтхьабзэхэм лъэшэу анаIэ атырадзэн фае. 2022-рэ илъэсым компаниехэу ыкIи организациехэу ныбжьыкIэхэр IофышIэ зыштэщтхэм къэралыгъо IэпыIэгъум щыгугъынхэм иамал яIэщт. Зигугъу тшIырэр илъэс 30-м шIомыкIыгъэ цIыф­хэм IофшIэн ягъэгъотыгъэныр ары.

Джащ фэдэу мы зэIукIэм анаIэ зыщатырагъэтыгъэ Iофыгъохэм ащыщых псыр къыдэмыкIыным ыкIи машIом зыкъы­штэным ищынагъо щымыIэным зэрищыкIагъэм тетэу зыфагъэ­хьазырынымкIэ зигъо Iофыгъо­хэр. МЧС-м и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэу Станислав Илющенкэм къызэриIуагъэмкIэ, псыхъохэм янэпкъхэр гъэкъэбзэгъэнхэмкIэ муниципалитет пэпчъ IофшIэнхэр ащызэшIуахынхэ фае, ащ нэмыкIэу хэкIитэкъупIэхэри хэбзэ гъэнэфагъэу щыIэхэм, шапхъэхэм адиштэнхэу щыт.

ЗэIукIэм илъэхъан Адыгеим и ЛIышъхьэ гидротехническэ псэуалъэхэр зиунаехэм ягъэ­нэфэнкIэ, республикэм ицIыф псэупIэхэр кIымафэм ыуж зыпкъ игъэуцожьыгъэнхэмкIэ пшъэ­рылъ заулэ къафишIыгъ.

Общественнэ чIыпIэхэр, мэз­хэм къапэIулъ шъолъырхэр укъэбзыгъэнхэмкIэ, зэтегъэпсы­хьэгъэнхэмкIэ Iофтхьэбзэ гъэ­нэфагъэхэр зэшIохыгъэнхэ зэрэфаем КъумпIыл Мурат анаIэ тыраригъэдзагъ. Мэлылъфэгъум и 16-м республикэ шIыхьаф зэхащэнэу рахъухьагъ.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу Сурэтхэр А. Гусевым тырихыгъэх.