Театрэм къыфэхъугъэ цIыфым искусствэм къы­щикIугъэ гъогур щыIэныгъэм хэкIуакIэрэп.

Адыгэ Республикэм, Къал­мыкъым язаслуженнэ артистэу Ацумыжъ Тембот игъонэмысэу дунаим зехыжьыгъэр илъэс заулэ хъугъэ. Ыгу къытемыожьырэми, непи къытхэтэу алъытэзэ, пчыхьэзэхахьэхэр фызэхащэх.

Культурэм иIофышIэ и Мафэ игъэкIотыгъэу Адыгэ Респуб­­ли­кэм щыхагъэунэфыкIыгъ. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэ­рэхъурэм IофшIэгъэ дэгъухэр пэтэгъохых. Ацумыжъ Тем­бот фэгъэхьыгъэ шIэжь пчы­хьэзэ­хахьэу Пэнэхэс щыкIуагъэм кIэлэегъаджэхэр, Т. Ацумыжъым иIахьылхэр, къыдеджагъэхэр, къуаджэм щыщхэр, хэбзэ къулыкъушIэхэр хэлэжьагъэх.

Афыпсыпэ къоджэ псэупIэм ипащэу ШIуцIэ Казбек зэхахьэм къыщыгущыIагъ. Т. Ацумы­жъыр езыгъэджагъэу, артист хъуным фэзыщэгъэ Чэркай Чэ­рым, нэмыкIхэм ягукъэкIыжьхэр гъэшIэгъоныгъэх.

Пэнэхэс къоджэ псэупIэм культурэм и Унэу дэтым ихудо­жественнэ пащэу Дэгуф Людмилэ пчыхьэзэхахьэр узыIэ­пищэу зэрищагъ. Тембот ныб­джэгъоу иIагъэхэр, къыде­джагъэхэр, иIахьылхэр Л. Дэ­гуфым къыгъэгущыIэхэзэ, ­гу­къэкIыжьхэм цIыфхэр агъэщхыхэу, хъугъэ-шIэгъэ зэфэ­шъхьафхэр аIо­­тэжьхэу бэрэ къыхэкIыгъ.

Пчыхьэзэхахьэм хэлэжьагъэ­хэм Ацумыжъ Тембот непи къытхэтэу алъытэзэ, зэIукIэгъум кIэщакIо фэхъугъэхэм лъэшэу зэрафэразэхэр къаIуагъ.

Илъэси 100-м зэ

— Театрэм пае Тхьэм къыгъэхъугъэ цIыфхэм Ацумыжъ Тембот ахэтлъытэщтыгъ, — къе­Iуатэ Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм ихудожественнэ пащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу, Адыгеим искусст­вэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, Къалмыкъым изаслуженнэ артистэу Хьакъуй Аслъан. — Ацумыжъ Темботрэ сэрырэ тызэгъусэу театрэхэм яфестивальхэм, спектаклэхэм тахэлажьэу зэп къызэрэхэкIыгъэр. Сыд фэдэ роль къешIыми, псэ къыпигъэкIэн, цIыфхэм алъыIэсын ылъэкIыщтыгъ. Роль шъхьаIэхэр къэзышIыгъэхэр пщигъэгъупшэхэу артист нэшанэхэр дэгъоу къыгъэлъагъощтыгъэх.

Ацумыжъ Тембот фэдэ цIыф­хэр илъэси 100-м зэ къэхъухэу Хьакъуй Аслъан елъытэ. Лъэпкъ театрэм чIэнэгъэ ин ышIыгъэу къэзыIохэрэм А. Хьа­къуим адырегъаштэ.

Ролым икъэшIын

Спектаклым къыщишIыщт ро­лым зыфигъэхьазырыныр шэн­хэбзэ пытэ Т. Ацумыжъым фэ­хъугъагъ. Ролыр икъоу къымышIэу, ащ хэлъ гупшысэр сыдэу щытми къызэIуихыныр къыримыгъэкIоу псэущтыгъ. «ТеурыкIо-елъэкIон» зыфэпIощтыр къызхигъафэщтыгъэп.

Чэпэе Муратэ ипьесэ техыгъэу «Шъузабэхэр» зыфиIорэ къэгъэлъэгъоным ХьаджэцIыкIу ироль къыщызышIырэ Т. Ацумы­жъым уегъэщхы, уегъэгупшысэ. Сэмэркъэу ышIыныр зэрикIасэр къыхигъэщызэ, шIулъэгъу къабзэм екIурэ гъогур къызэригъотыгъэ шIыкIэри артистым иIэпэIэсэныгъэ адештэ. Шъузабэхэм ахэтэу ипшъэрылъхэр колхозым зэрэщигъэцакIэхэрэр артистым къегъэлъагъо.

ИгущыIакIэ, изекIуакIэ зыми фэдгъадэрэп. Ежь-ежьырэу къыгъотырэ театральнэ амалхэр гъашIэм зэрэщыщхэм гукIэ уафещэ, зэфэхьысыжьхэр уегъэшIых. Будапешт зэрэнэ­сыгъэр, лIы­гъэу заом щызэри­хьагъэр артистым къы­зэриIо­тэжьырэр ко­медием пэблагъэми, дзэ­кIолIым къыкIугъэ зэо гъогур къыригъэ­Iыхырэп.

ГъогурыкIоным ишапхъэхэм афэгъэхьыгъэ театральнэ къэшIы­ныр зымыуасэ щыIэп.

Дра­матург цIэрыIоу Къуе­къо Налбый ытхыгъэм ар техыгъ. Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Тхьаркъо­хъо Теуцожь игъусэу ролыр къышIызэ, щыIэныгъэм къыхэхыгъэ едзыгъохэм уагъэщхы, уапIу. Лъэсэу зекIорэ цIыфыр милицием икъу­лыкъушIэ зэригъэпщынэщт шIы­кIэм уеплъызэ, артистым ироль къызэришIырэм удехьыхы, уфэразэу Iэгу уфытео.

Пчыхьэзэхахьэхэр, зэIукIэгъухэр

ТхакIоу, орэдыIоу Быщтэкъо Рузанэ иконцертэу Адыгэ къэралыгъо университетым щы­кIуагъэм тызеплъыгъэр бэшIагъэми, тщыгъупшэрэп. Артистэу Ацумыжъ Тембот нэгум къыкIигъэуцозэ, игущыIи, изекIуакIи уащегъэгъуазэ. Пчыхьэзэхахьэм Т. Ацумыжъым ипшъа­шъи къыщышъуагъ. Лъэпкъ гупшысэр щыIэныгъэм щыпхырищызэ, искусствэм ыбзэ зэрэбаир, ятэ зэригъэлъапIэрэр къыгъэлъэгъуагъэх.

Гъунэгъум къыIорэр

— Зы унэ тызэдычIэсэу Мые­къуапэ тыщыпсэущтыгъ, — къеIуатэ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, археолог цIэрыIоу, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» игъэцэкIэкIо куп хэтэу Тэу Аслъан. — Археологие къэбархэм сыдахьыхэу тизэдэгущыIэгъу зезгъэукIыхьэу къыхэкIыщтыгъ. Тембот сынэгу къыкIаплъэзэ къызэрэсэдэIурэм сигъэгушхощтыгъ, сигущыIэ къызэпиутыщтыгъэп. Лъэпкъ Iофыгъохэм зэрагъэгумэкIырэр къыхэщэу упчIэ чъэпхъыгъэхэр къыситыщтыгъэх. Театрэм къыщишIырэ рольхэм сяплъызэ Урысыем иартист цIэрыIохэм иIэпэIэсэныгъэкIэ афэзгъадэу, ясатырэ анахь дэгъухэм ахэзгъэуцоу уахътэ къысэкIугъ.

ПэIошхор къашIэжьы

— Пачъыхьэу а 1-рэ Петр ситеплъэкIэ бэмэ сыфагъадэ, ари сигуап, — къытиIощтыгъ Ацумыжъ Тембот. — Сэ сыартист, пачъыхьэм ироль къэсшIыгъэгоп. Спектаклым пачъы­хьэм ироль къыщысатмэ, сшIогъэшIэгъонэу къэсшIыщт…

Тембот игъо ифагъэп ащ фэдэ роль къышIынэу. Адыгэ Республикэм щыхагъэунэфыкIырэ мэфэкIхэм ахэлэжьэныр Т. Ацумыжъым шэнышIу фэхъу­гъагъ. Урысыем, Адыгеим янароднэ артистэу Кукэнэ Мурат къызэриIуагъэу, Тембот исэнэхьат фемыджагъэми, театрэм къыфэхъугъэ цIыфхэм ащыщ хъун ылъэкIыгъ. Кинофильмэхэм, спектаклэхэм ролыбэ къа­щишIыгъ. Сэнаущыгъэу хэлъыр режиссерхэм къыдалъытэзэ, ролэу къышIыщтыр къыфыха­хыщтыгъ. Цыхьэу къыфашIырэр къызэригъэшъыпкъэжьырэр иIоф­шIэгъухэм алъэгъущтыгъ, бэмэ щысэ афэхъущтыгъ. Ыгу­кIи, ирольхэмкIи театрэм щыщ шъыпкъэу зэрэщытыгъэр Кукэнэ Мурат къыхигъэщыгъ. Игъо­нэмысэу артист цIэрыIом ищы­Iэныгъэ зэриухыгъэр, ролыкIэ­хэр къышIынхэу игъо зэримыфагъэр цIыфхэм агу къео.

Къэралыгъом щыпсэурэ лъэпкъ­хэм яискусствэрэ якультурнэ кIэнрэ мыгъэ я Илъэс. Культурэм хэхъоныгъэ фэзы­шIыгъэхэм яшIушIагъэ къы­хэдгъэщызэ, Ацумыжъ Тембот икIэ­рыкIэу нэгум къыкIэуцо. Икъоджэгъухэм язэхахьэ къызэрэщаIуагъэу, артистыр иIоф­шIагъэкIэ, исэнаущыгъэкIэ непи къытхэт. Ащ роль пэпчъ екIо­лIэкIэ шъхьаф фишIыныр ишапхъэу щытыгъ. Игукъаохэр къы­Iотэнхэр, тхьаусыхэныр ишэныгъэхэп. ЩыIэныгъэм фэгушIозэ лъэхъаным дыригъэ­штэныр, лъэуж дахэ къыгъэнэныр ишIыкIэшIухэм ащыщыгъэх.

ЕмтIылъ Нурбый.