Уставыр лъэхъаным дештэ

Республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» ия ХХI-рэ зимычэзыу Зэфэс онлайн шIыкIэм тетэу зэхащагъ.

Ащ хэлэжьагъэх Хэсашъхьэм хэтхэр, Адыгэ Хасэм иIофхэм чанэу ахэла­жьэхэрэр, хабзэм икъулыкъушIэхэр.

Зэхахьэр пэублэ гущыIэкIэ къызэIуи­хыгъ Адыгэ Хасэм итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан. Республикэм щыхагъэу­нэфыкIыхэрэ мэфэкIхэу адыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ, адыгэ быракъым, адыгэ шъуашэм, зихэку къэзыгъэзэжьыгъэм ямафэхэм, адыгэ ИлъэсыкIэм, нэмыкIхэм Адыгэ Хасэр зэрахэлажьэрэм, унашъоу аштагъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм, фэшъхьафхэм ЛIымыщэкъо Рэмэзан къатегущыIагъ. Анахьэу къыхигъэщы­гъэр хабзэм икъулыкъушIэхэмрэ Адыгэ Хасэм­рэ зэгъусэхэу IофшIэныр зэрэлъа­гъэкIуатэрэр ары. Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэ­гъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр адыгабзэм изэгъэшIэн, игъэфедэн, республикэм иобщественнэ движениехэм язэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэнхэм алъэныкъокIэ IофшIэнэу агъэцакIэрэм къытегущыIагъ.

Шъхьэлэхъо Аскэр анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр адыгабзэм изэгъэшIэн, игъэфедэн афэгъэхьыгъэ Iофхэр гъэцэкIэгъэнхэм ямэхьанэ изакъоп. Респуб­ликэм щыпсэурэ лъэпкъхэм якIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм нэрылъэгъу IэпыIэгъухэр къызщагъэлъэгъорэ чIыпIэхэр къащызэIуахыгъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат кIэщакIо фэхъуи, ящыкIэгъэ тхылъхэр псынкIэу къыдагъэкIыгъэх. Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб хэгъэгухэм арысхэм Адыгеим къыщыхаутыгъэ тхылъхэр алъагъэIэсыгъэх.

— КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм къащызэIутхыгъэ нэрылъэгъу IэпыIэгъухэр лъэгъупхъэх. Адыгэхэм ятарихъ, лъэпкъ шэн-хабзэхэр сурэтхэмкIэ, тхыгъэ­хэмкIэ къащагъэлъагъох, — къыIуагъ А. Шъхьэлахъом. — Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралыгъохэм арысхэм тигущыIэкIэ, тиIофшIагъэкIэ талъыIэсыным фэшI тхылъыкIэхэр къыдэдгъэ­кIыщтых. Нэрылъэгъу IэпыIэгъухэри кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм нахьыбэу къа­щызэIутхыщтых.

Уставым изэхъокIы­ныгъэхэр

Адыгэ Хасэм и Устав хэхъоныгъэхэр, зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэр ЛIымыщэкъо Рэмэзан игъоу ылъытагъ. Ащ фэшI зимычэзыу Зэфэсыр зэхащагъ.

ЩыIэныгъэр лъэкIуатэ, хъугъэ-шIагъэ­хэм Адыгэ Хасэр чанэу ахэлэжьэным, хабзэм икъулыкъушIэхэм Iоф адишIэным фэшI Уставым хэтхэжьыгъэн фаер ма­кIэп.

Тхылъхэм якъыдэгъэкIын, адыгабзэм изэгъэшIэн, мэфэкIхэр зэхэщэгъэнхэм, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ Iофхэр Правитель­ствэм икъулыкъушIэхэм, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ, культурэмкIэ иминистерствэхэм шэпхъэ хэхыгъэхэм адиштэу Адыгэ Хасэм Iоф зэрадишIэрэр, зэфэхьысыжьхэр ышIыхэзэ каультурэм, гъэсэныгъэм иIофышIэхэм зэралъыIэсырэм, фэшъхьафхэм яхьылIагъэхэр Уставым хатхэжьынхэр Зэфэсым игъоу щалъытагъ.

Тхьаматэр хэта хэзыдзыщтыр?

Адыгэ Хасэм итхьаматэ нахьыпэкIэ Зэфэсым щыхадзыщтыгъ. ЩыIэныгъэр зэрэлъыкIуатэрэр къыдалъыти, Хэсашъхьэм тхьаматэр щыхадзыныр нахьышIукIэ нэужым алъытагъ, Iофхэр арэущтэу агъэпсых.

Зэфэсым тхьаматэр щыхэдзыгъэным фэгъэзэжьыгъэныр игъоу зылъытэхэрэр Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх. Ахэм ядэIугъэх, ау адырагъэштагъэп.

— Тхьаматэр Хэсашъхьэм щыхадзыныр нахь тэрэз. Сыд фэдэрэ Iофи фэIазэ ухъуным, уиIэнатIэ бгъэцэкIэным фэшI уахътэ ищыкIагъ. Тхьаматэр Хэсашъхьэм щыхэтэдзы. Зэфэсым емыжэхэу Iофыр рагъэкIокIмэ нахьышIу, — къыIуагъ общественнэ IофышIэшхоу, Дунэе Адыгэ Хасэм ипрезидент иупчIэжьэгъоу МэщфэшIу Нэдждэт. — Тхьаматэм иIофшIакIэ уимыгъэразэмэ Хэсашъхьэм ущытегущыIэн, иIэнатIэ IубгъэкIын плъэ­кIыщт. Ар къыдэтлъытэзэ къыхэтэгъэщы тхьаматэр иIофшIэн хэгъозагъэу, Хэсашъхьэм ыкIи гъэцэкIэкIо купым хэтхэр ыгъэдэIонхэ, зылъищэнхэ зэрилъэкIырэр щыIэныгъэм къыщэ­на­фэмэ, иIэнатIэ илъэс пчъагъэу зэрэIутыщтыр гъэнэфагъэу щытэп. ПIэлъи­тIур зэрэхэдгъэкIыжьыгъэр нахь тэрэз.

Зэхахьэм хэлажьэхэрэм МэщфэшIу Нэдждэт дырагъэштагъ, ащ елъытыгъэу унэшъо хэхыгъэ аштагъ. Федеральнэ хэбзэгъэуцугъэу щыIэм ар къыпкъырыкIэу зэрэщытыр Шъхьэлэхъо Аскэр хигъэунэфыкIыгъ.

ЕплъыкIэхэр

Кощхьэблэ районым и Адыгэ Хасэ ипащэу, общественнэ Iофхэр чанэу зыгъэцэкIэрэ НэпшIэкъуй Амин игупшысэхэр хэбзэ шапхъэхэм арипхызэ, респуб­ликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» иIофшIэн дэгъоу зэрэзэхищэрэр иеплъыкIэхэм къащыхигъэщыгъ.

Тэу Аслъан, Болэкъо Аслъан, СтIашъу Юрэ, ЦIыкIушъо Аслъан, Хъот Юныс зэхэщн Iофхэр зэрагъэпсыхэрэм тыщагъэгъозагъ. Тхьапшъэкъо Альберт, Къуижъ Къэплъан, Хьэблаукъо Адам кIэщакIо зыфэхъухэрэ Iофтхьабзэхэр щыIэныгъэм зэрэщылъыкIуатэхэрэм ягупшысэхэр къыраIолIагъэх. Шы спортым зырагъэу­шъомбгъущт, Адыгеим щыщ кIалэхэу Абхъазым ишъхьафитыныгъэ фэбэнагъэ­хэм язэIукIэ изэхэщэн Къуижъ Къэп­лъан егъэхьазыры.

Общественнэ IофышIэхэу Чэтэо Иб­рахьим, Беданыкъо Нихьад, Едыдж Мэмэт, Къуекъо Асфар язэфэхьысыжьхэр щыIэныгъэр зэрэлъыкIуатэрэм, лъэпкъ шIэжьым, гъэсэныгъэм япхыгъэх. Бзэхэр зыщызэрагъашIэрэ Гупчэу «Активым» ипащэу Едыдж Мэмэт къызэриIуагъэу, лъэпкъ зэфэшъхьафхэр рагъа­джэх. ЗэгурыIоныгъэ ахэлъэу зэдэпсэунхэр япшъэрылъ шъхьаI. Адыгэ Хасэм и Устав хэхъоныгъэу фашIыгъэхэр лъэ­хъаным диштэхэу М. Едыджым елъытэ.

— Адыгеим ирайонхэм Адыгэ Хасэм икъутамэхэу ащызэхащагъэхэм Iофэу адатшIэрэр нахь дэгъоу дгъэпсыным Уставым изэхъокIыныгъэхэр дештэх, — къытиIуагъ ЛIымыщэкъо Рэмэзан.

Тхьаркъохъо Сафыет, Мамый Разыет, ТIэшъу Светланэ, Уджыхъу Мариет, ГъукIэлI Сусанэ Зэфэсым хэлэжьагъэх. НыбжьыкIэхэм ягъэсэн мэхьанэу ратырэм зыкъызэриIэтырэр къаIуагъ.

Адыгеим ишIэныгъэлэжь цIэрыIоу Бырсыр Батырбый Хэсашъхьэм илъэсыбэ хъугъэу хэт.

— Адыгэ Хасэр мэхьэнэ ин зиIэ Iоф­хэм кIэщакIо, зэхэщакIо афэхъу, — къытиIуагъ филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Бырсыр Батырбый. — Хэгъэгу ыкIи дунэе зэхахьэхэм ахэлажьэ. Уставыр лъэхъаным диштэу зэрэдгъэ­псыгъэм тегъэгушIо, тапэкIэ нахь чыжьэу тегъаплъэ.

Хэсашъхьэм хэтэу, Адыгэ Респуб­ликэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Iоф зышIэщтыгъэ Шъао Аскэр Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие ипащэу зэрэхадзыгъэр зэхахьэм къыщаIуагъ. А. Шъаор IэнэтIакIэм зэрэIухьагъэм фэшI фэгушIуа­гъэх, шIоу щыIэр къыдэхъунэу фаIуагъ.

Зэфэсым нэмыкI Iофхэр къыщаIэтыгъэх, зытегущыIагъэхэм яхьылIэгъэ унашъохэр щаштагъэх.

ЕмтIылъ Нурбый.