ИкIыгъэ илъэсым къалэу Шъачэрэ ТIопсэ районымрэ ащы­­зэхащэгъэгъэ патриотическэ Iофтхьабзэу «Жъогъо бынэу Щагъдый-2021-рэ» зыфиIорэм хэлэжьэнэу къалэм ивете­ранхэм я Совет ипащэу Николай Шурековыр къэкIогъагъ.

А мафэм Адыгеим, Къэ­бэртэе-Бэлъкъарым, Къэ­рэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим къарыкIыгъэ шыу купхэм Шъачэрэ ТIо­псэ районымрэ ячIыпIэхэу Хэгъэгу зэошхом илъэхъан тидзэкIолIхэр зы­щызэуагъэхэр къакIу­хьанхэу щытыгъ.

Н. Шурековыр ахэм заIуигъэкIэнэу ары Шэ­хэкIэй цIыкIум къызыкIэ­кIогъагъэр. ГущыIэ дахэхэр къызэхэхьагъэхэм къы­зареIо нэуж бэрэ зыкIэ­хъопсыщтыгъэ адыгэ шы лъэпкъхэм ащыщ къемы­хьылъэкIэу тетIысхьэгъагъ. Джэрджэр зыхэлъ шыр псынкIэу къэIэсагъ, тетIыс­хьагъэм ыгъэIорышIэу ри­гъэжьагъ.

— Аужырэу шым сызытетIысхьэгъагъэр сыкIэлэ дэдэу ары, ау слъакъохэм зэхашIэгъагъэр джыри къашIэжьы, — ыIогъагъ Николай.

Ар цIыф гъэшIэгъон. Ятэ Хэгъэгу зэошхом хэтыгъ, ежьыр Советскэ Армием иполковник, зэолI-интернационалист. Илъэсыбэрэ къэралыгъо къулыкъур ыхьыгъ, зэхэщэкIо дэгъугъ, ныбжьыкIэхэр я Хэгъэгу шIу зэраригъэлъэгъущтым­рэ къызэраухъумэщтымрэ фигъэсагъэх.

Николай ыныбжь илъэс 75-рэ зэрэхъугъэр щылэ мазэм хигъэунэфыкIыгъ. Илъэсхэм ямылъытыгъэу ар псынкIэ, спортым зэрэпылъыгъэр къыхэщы, ащ каратэмкIэ «бгырыпх шIуцIэ» иI.

ИгъэшIэ гъогу къыры­кIуагъэм нахьи ежь на­хьыжъхэм, иIахьылэу заом хэтыгъэхэм, Iоф зыдишIагъэхэм якъэбархэр игуапэу къеIуатэх.

— Сэ Ульяновскэ хэкум сыкъыщыхъугъ. СицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу псэолъэшI сыхъуным сыкIэхъопсыщтыгъ. Ау сятэу Хэгъэгу зэошхом хэтыгъэм къытфиIотэрэ къэбархэм сыдахьыхыгъ, Хэгъэгур къэбгъэгъунэныр зэкIэмэ апшъэу зэрэщытыр ащ ти­сабыигъом щегъэжьаг­ъэу къыдгуригъаIощтыгъ.

— Тятэ уIагъэхэр бэу телъхэу, сэкъатныгъэ иIэу заом къикIыжьыгъагъ. Ежь изэкъуагъэп, янэ къылъфы­гъэ зэшитфыри фронтым Iутыгъэх, тIум къагъэзэ­жьыгъэп, — еIо Николай.

Ятэ Ржев пэблагъэу щызэуагъ, Кенигсберг зы­штагъэхэм ахэтыгъ. Илъэс 54-рэ нахь ымыгъэшIагъэу дунаим ехыжьыгъ.

Николай анахьыжъэу яунагъо сабыих щапIугъ, кIэлитфырэ зы пшъашъэрэ хъущтыгъэх. Ятэу Филипп заом щыхъугъэхэр ыгу къыгъэкIыжьыныр имы­кIэсагъэми, унэгъо кIоцIым шъэожъыехэм ащыгуригъаIощтыгъ тичIыгу щыщ метрэ пэпчъ нэмыц­хэм къатырахыжьыным кIуачIэу, лIыгъэу тидзэхэм халъхьэщтыгъэр зыфэдагъэр ыкIи зыфэдизыгъэр. КIочIэ зэхэлъым узэрэпэмыуцужьышъущтыр агуригъаIощтыгъ. Сэмэркъэузэ, «Коле летчикыгъэмэ, самолетым исэу сашъхьагъкIэ сыкъыщигъэгъунэзэ нахь псынкIэу Берлин ты­зэгъусэу тынэсыщтыгъ!» ыIощтыгъ. «СшынахьыкIэ­хэри зыр морякыгъэмэ, адрэхэр артиллеристэу, танкистэу, десантникэу щы­тыгъэхэмэ», пыир пхъа­шэу зэрэзэхэдгъэтэкъощтгъагъэр къыхигъэщыщтыгъ.

Николай ятэ къыIуатэ­хэрэр пытэу ыгу риубытэгъагъэх. Апшъэрэ классхэм ащеджэзэ дзэ къулы­къум зыфигъэхьазырэу ригъэ­жьагъ, ДОСААФ-м кIо­щтыгъ. Харьков дэт дзэ авиационнэ училищыр къыу­хыгъ, летчик-истре­битель хъугъэ.

— Къалэу Шъачэ уигъа­шIэ къыхэхьанэу зэрэ­хъугъэр къытфэIуатэба, — телъэIугъ Николай.

— Дзэ къулыкъум илъэс 25-рэ сыхэтыгъэу, 1992-рэ илъэсым сытIысыжьынэу ыкIи Урысыем сыкъэкIо­жьынэу тесыубытэгъагъ. Тифэтэр ятхъожьынэу гъэ­зетым мэкъэгъэIу къизытэгъахьэм, ПсышIопэ районым щыщ унагъо къытфэтхэжьыгъагъ, ащ щегъэжьагъэу «сочинцэ» сыхъугъ.

Адыгэ къуаджэхэм бэрэ садэхьэ, ныбджэгъухэр ахэм ащысиIэх. Общест­веннэ IофшIэнхэм сапылъ, шапсыгъэхэм я «Адыгэ Хасэ» итхьамати, ащ хэтхэми тызэрэшIэ, Iоф зэ­дэтэшIэ.

— Дзэ къулыкъум ыуж мамыр псэукIэм утехьа­жьыныр къиныгъа?

— Я 90-рэ илъэсхэр хьылъагъэх, зэрэхэгъэгоу ахэр къинэу зэпачыгъэх. Ащыгъум унагъуи, сабыи­тIуи сиIагъэх. Къэралы­гъошхоу зэхэзыгъэр лъэгъо гъэнэфагъэ горэм тещэ­жьыгъэн фэягъ. Сэщ фэдэу дзэм хэтыгъэхэми, кIэ­лэегъэджагъэхэми Псы­шIуапэ общественнэ Iоф­тхьабзэхэм ягъэцэкIэн та­щыпылъыгъ. ЕджапIэхэр къэткIухьэщтыгъэх, кIалэ­хэм патриотическэ пIу­ныгъэр адызетхьэщтыгъ, музейхэр къызэIутхыщтыгъэх. Илъэс заулэрэ спортивнэ секцием зянэ-зятэ­хэр зимыIэжь ныбжьыкIэхэр щызгъэсагъэх. Нэ­ужым ПсышIопэ администрацием Iоф щысшIагъ, районым ипащэ сыриго­дзагъ. Аужырэ илъэситIум Урысыем идзэ-тарихъ об­ществэ икъутамэу Шъачэ щыIэм ипащэ ипшъэрылъхэр сэгъэцакIэх.

— Ветеранхэм якъэлэ организацие пэщэныгъэ дызепхьаным псынкIэу укъезэгъыгъа?

— Хьау, бэрэ сегупшысагъ, бэ зэпэсщэчыгъэри. СыздэкIогъэ органи­зациер Шъачэ щызэхэщэгъэ пстэумэ анахь ин, ащ нэбгырэ мин 48-рэ фэдиз хэт. Район къутамэхэу плIы хэхьэ, псэупIэ пэпчъ пIоми ухэмыукъонэу «первичкэхэр» ащызэхэщагъэх. Ахэр зэкIэ зэпэсщэчи, сишIуагъэ къэз­гъэкIон зэрэслъэкIыщтым сицыхьэ телъэу Iоф сшIэнэу езгъэжьагъ.

— Сыд фэдэ Iофы­гъоха общественнэ организацием ыгъэцэкIэнхэу шъуапэ илъхэр?

— Организацием ипэща­гъэу Алексей Горбуновым ыгу етыгъэу ыкIи гъэхъагъэ хэлъэу Iоф ышIагъ, иIоф­шIэн дэгъоу ыгъэпсыгъагъ. Тэри тапэкIэ тэплъэ, ветеранхэр социальнэу къызэрэухъумэгъэнхэ фаер зыщыдгъэгъупшэщтэп, зэ­рэтлъэкIэу тишIуагъэ ядгъэкIыщт. ТынаIэ зытетыщтхэм ащыщых ныбжьыкIэхэм тихэгъэгу къыкIугъэ тарихъ гъогур ягъэшIэгъэным, фашистхэм атекIохи, мамыр щыIакIэр къытфэзыухъумагъэхэм яшIэжь тымыгъэкIосэным афэгъэ­хьыгъэ Iофыгъохэр. Ныбэ Анзор.