Шъолъыр гъэIорышIэнымкIэ Гупчэм (ЦУР-м) Адыгэ Республикэм ими­нистерствэхэм, къулыкъухэм япащэхэм адыриIэрэ «зэдэгущыIэгъу зан­кIэр» лъегъэкIуатэ.

Гъэтхапэм и 16-м зичэзыу зэдэгущыIэгъур дыряIагъ муниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуап» зыфиIорэм ипащэу Геннадий Митрофановым. ЗэдэгущыIэгъур зэрищагъ ЦУР-м иIофышIэу Хьаджэбыекъо Заремэ.

Iофыгъо шъхьаIэу зытегущы­Iагъэхэм ащыщ къалэм изэтегъэпсыхьан ыкIи игъогу хъызмэт хэхъоныгъэу ышIыхэрэр, еджапIэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэ­кIэ­жьынэу арашIылIэхэрэр.

УпчIэ: Мы аужырэ илъэсхэм Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ итеплъэ зэ­хъо­кIыныгъэшIухэр зэрэ­фэхъугъэхэр тинэрылъэгъу. Гъогухэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр зэпымыоу ащэкIох. Мы лъэ­ныкъомкIэ сыда 2022-рэ илъэсым пшъэрылъэу жъугъэнэфагъэхэр?

Джэуап: Адыгэ Республикэм ипащэхэм яшIуагъэкIэ илъэс къэс къалэм игъогу хъызмэт тэгъэкIэжьы. Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу, 2022-рэ илъэсым тегъэпсыхьэгъэ IофшIэнэу итхъу­хьэгъагъэхэр къызэтынэкIыгъэ илъэсым дгъэцэкIагъэх, арышъ, джы мы илъэсым къыкIэлъы­кIощт 2023-рэ илъэсымкIэ гухэлъхэм язэшIохын тыфежьэщт. Лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогу­хэр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ 2021-рэ илъэсым Мыекъуапэ автомобиль гъогухэм къапы- щылъ урам 18 щыдгъэцэкIэ­жьыгъ. 2023-рэ илъэсым иплан тетэу джы мыгъэ гъогу Iахьи 5-мэ ягъэцэкIэжьын тыублагъэ. Мыщ пэIуагъэхьанэу республикэ гъогу фондым сомэ миллиони 137-рэ къыхагъэкIыгъ.

Адыгеим къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэ зыхъугъэм ия 100-рэ илъэс ихэгъэунэфыкIын тегъэ­псыхьагъэу республикэм икъэлэ шъхьаIэ иурамэу Пролетарскэм етIупщыгъэу гъэцэкIэжьынхэр щэкIох. Республикэм ипащэу КъумпIыл Мурат IофшIэнхэм ежь ышъхьэкIэ алъэплъэ.

Квадрат метрэ мин 20 фэдизмэ плиткэ атыралъхьащтых, автомобиль гъогухэм псыдэчъы­пIэхэр афашIыщтых, лъэсрыкIо­хэм апае гъогухэри нахь зэтырагъэпсыхьащтых, тамыгъакIэхэри атырагъэуцощтых. ПэшIорыгъэшъэу зэрагъэнэфагъэмкIэ, жъоныгъуакIэм икъихьагъум ехъулIэу урамэу Пролетарскэм игъэцэкIэжьын епхыгъэ IофшIэнхэр аухыщтых.

УпчIэ: Гъогухэм ягъэцэкIэжьын иIофыгъохэм анахь шъхьаIэр шэпхъэ гъэнэфагъэхэм ахэр ади­штэнхэр ары. Мыщ игъэ­цэкIэнкIэ сыда зэшIохыгъэ хъугъэр ыкIи пIалъэм ехъулIэу игъо шъуифэщта?

Джэуап: Лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIу­хэм адиштэрэ гъогухэр» зыфи­Iорэм пшъэрылъ шъхьэIитIу иIэр: шэпхъэ гъэнэфагъэу щыIэхэм адиштэу гъогоу агъэцэкIэжьы­хэрэм якIыхьагъэ хэгъэхъогъэныр ыкIи гъогу хъугъэ-шIагъэхэм апкъ къикIыкIэ зидунай зыхъо­жьыхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэныр. Апэрэм игугъу къэт­шIымэ, 2020-рэ илъэсым Адыге­им икъэлэ шъхьаIэ игъогу километрэ 13, 2021-рэ илъэсым —километрэ 12 дгъэцэкIэжьыгъэ, мы илъэсым километри 10,6-рэ зыпкъ идгъэуцонэу дгъэнэфагъэ. ИкIыгъэ илъэсым фэгъэ­хьыгъэмэ, процент 63,5-м нэсэу гъогухэм язытет шапхъэхэм адиштэхэу зэтедгъэпсыхьагъэх, мы илъэсым процент 80-м нэдгъэсынэу пшъэрылъ зыфэдгъэуцужьыгъ. ГъэцэкIэжьынхэм апэ­Iухьащт мылъкур игъом къытфатIупщымэ, а пчъагъэм тынэсынэу сэгугъэ. ЫпэкIэ къызэ­рэщысIуагъэу, пIалъэу дгъэнэфагъэм илъэскIэ ыпэ титэу Iоф­шIэнхэр лъэкIуатэх.

ЯтIонэрэ пшъэрылъым игугъу къэтшIымэ, зэхъокIыныгъэшIу щыIэу пIон плъэкIыщтэп. Арэущтэу щыт нахь мышIэми, гъогу хъугъэ-шIагъэхэм апкъ къикIыкIэ зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ тIэкIу къыщыкIагъ. ГущыIэм пае, 2020-рэ илъэсым Мыекъуапэ игъогухэм нэбгырэ 14-мэ апсэ щыхэкIыгъ, икIыгъэ илъэсым — нэбгырэ 122022-р къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу — нэбгыри 2. Къэралыгъо авто­инспекциер тигъусэу мы гумэкIыгъом идэгъэзыжьын епхыгъэ амалхэр зетэхьэх, хъугъэ-шIагъэ пэпчъ комиссием щызэхэтэфы.

УпчIэ: Гъогухэм ягъэцэкIэжьын епхыгъэу цIыф­хэм даохэр яIэхэу мэхъу. Ахэм шъунаIэ ате­шъогъэта? Сыдэущтэу гъэцэкIакIохэм яIоф­шIэн шъууплъэ­кIура?

Джэуап: ЦIыфхэм яшIошI­хэр, яеплъыкIэхэр, ядаохэр зэкIэ зэхэтэхы. КъытIэкIэхьэрэ пэпчъ игъэкIотыгъэу тыхэплъэ, зэрэдэдгъэзыжьыщтым тынаIэ тет. Мые­къопэ къэлэ администрацием псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтымкIэ ыкIи зэтегъэпсыхьанымкIэ и ГъэIорышIапIэ Iофыгъоу къэуцухэрэм ахэплъэ, щыкIагъэ­хэр къыхагъэщыхэмэ, IофшIэнхэр зыгъэцэкIэгъэ гъэцэкIакIом къеджэх, дагъэзыжьы.

УпчIэ: Гъогу хъызмэтым изэтегъэпсыхьан­кIэ тызхэт илъэсым сыд фэдэ пшъэрылъха зыфэ­жъу­гъэуцужьыгъэхэр?

Джэуап: ЫпэкIэ къызэрэщысIуагъэу, лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIу­хэм адиштэрэ гъогухэр» зыфиIорэр джыри лъыдгъэкIотэщт, Мыекъуапэ игъогу Iахьи 9 дгъэ­цэкIэжьыщт. АР-м игъогу фонд сомэ миллион 330-рэ къытIупщыгъ. Федеральнэ шапхъэхэм адиштэу гъогухэр агъэкIэжьыщтых. Ахэм асфальтэу ателъыр зэблахъущт, бордюрхэр афашIыщтых, ощхыпсыр зыдэчъэщтыр агъэпсыщт, тамыгъэхэр агъэуцущтых. Анахьэу цIыфхэр къызыкIэлъэIурэ мыжъо гъогухэм ащыщхэри къыхэфэщтых.

УпчIэ: Мы аужырэ илъэсхэм Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ итеплъэ зэ­хъокIыныгъэшIухэр зэ­рэфэхъугъэхэр хэткIи нэ­рылъэгъу. ЦIыфхэр бэу зэкIолIэрэ зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэр къалэм къы­дэуцуагъэх. Мы уахътэм а лъэныкъомкIэ сыд фэдэ IофшIэнха лъы­жъу­гъэ­кIуатэхэрэр?

Джэуап: Федеральнэ ыкIи республикэ программэхэм Мые­къуапэ чанэу зэрахэлажьэрэм, инвестициехэр нахьыбэ зэрэ­хъугъэхэм, ащкIэ республикэм ипащэхэм Iофышхо зэрашIэрэм мы пстэури къыкIэлъыкIуагъ. Республикэм икъэлэ шъхьаIэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэр, мыщ дэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ на­хьышIу хъуныр пшъэрылъ шъхьа­Iэу къегъэуцу Адыгеим и ЛIы­шъхьэу КъумпIыл Мурат.

«ШэпхъэшIухэм адиштэрэ къэлэ щыIакIэ гъэпсыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу общественнэ зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэу цIыфхэм къыхахыхэрэр зэтетэгъэпсыхьэх. Джащ фэдэу бэмэ амакъэ зыфатыгъэ зыгъэ­псэфыпIэ чIыпIэу урамэу Краснооктябрьскэмрэ Пушкиным ыцIэ зыхьырэмрэ зыщызэхэкIыхэрэм изы лъэныкъо гъэзагъэр икIыгъэ илъэсым тыухыгъэ, джы адрэ бгъумкIэ, тхакIоу КIэрэщэ Тембот исаугъэт зыдэщытым дэжь, мыгъэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр щылъыдгъэкIотэщтых. Джащ фэдэу мыгъэ зэтырагъэпсы-хьащт общественнэ чIыпIэу зымакъэ бэхэм зыфатыгъэхэм ащыщэу урамэу Чкаловым ыцIэ зыхьэрэм, къат 16-у зэтет унэм дэжь щагъэпсыщтыр. Нэбгырэ мин 23-мэ мыщ амакъэ фатыгъ.

КъэкIощт илъэсым агъэнэ­фэщт общественнэ чIыпIэхэм якъы­хэхын епхыгъэ мэкъэтыныр мэ­­лылъфэгъум и 15-м аублэщт ыкIи жъоныгъуакIэм и 30-м нэс кIощт.

УпчIэ: Фэтэрыбэу зэ­хэт унэхэм ящагухэри дэ­гъоу зэтырагъэпсы­хьэх. Мыгъэ сыда къэлэ­дэсхэм къяжэрэр?

Джэуап: Мыгъэ щагуи 10 зэтырагъэпсыхьанэу агъэнэфагъэр. Ащ сомэ миллион 34-рэ пэIухьащт, IофшIэнхэр зыгъэцэкIэщтхэм зэзэгъыныгъэхэр адэтшIыгъах.

УпчIэ: Программэм хэфэщт щагухэр сыдэущтэу къыхахыхэра?

Джэуап: Фэтэрыбэу зэхэт унэу Мыекъуапэ дэтхэм ящагу­хэр тэгъэкIэжьых. Ахэм Iоф­шIэнэу ащызэшIотхыщтхэм ягъэ­нэфэнкIи, гъэцэкIэжьынхэр зэ­рэкIощтхэмкIи цIыфэу ащыпсэу­хэрэм тызэряупчIыжьырэр, яшIоигъоныгъэхэр къызэрэдэтлъытэхэрэр анахь шъхьаI. Къэлэдэсхэр ары тшIэщтыр къэзыIорэри, ящагу зэрэгъэпсы­гъэщтыр къыхэзыхыхэрэри.

Унэхэм ачIэсхэр щагур зэра­шIыщтым зэдытегущыIэх. Ахэм яшIоигъоныгъэхэр къыдалъытэзэ, мылъкоу пэIуагъэхьащтым телъы­тагъэу, проектыр зэхагъэуцо.

Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу ща­гухэм IофшIэнхэр ащыкIохэ зы­хъукIэ ежь цIыфхэри чанэу къы­­зэрэхэлажьэхэрэр.

УпчIэ: ЦIыфхэм къатыгъэ упчIэхэм ащыщ къэлэ еджапIэхэу игъэ­кIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр мыгъэ зыщыкIощтэу къыхахыгъэхэр.

Джэуап: ИкIыгъэ илъэсым «Урысыем ипэрытхэм» язэфэс еджапIэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэнхэм ипроект УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыхилъхьагъэу щытыгъ. Ащ Адыгэ Респуб­ликэр чанэу хэхьагъ ыкIи ащ ишIуагъэкIэ мыгъэ Мыекъуапэ иеджэпIи 5-мэ игъэкIотыгъэ гъэ­цэкIэжьынхэр ащыкIощтых. ШIэ­хэу IофшIэнхэр ащаублэщтых Мыекъопэ гимназиеу N 22-м, лицееу N 19-м, Гавердовскэм дэт гурыт еджапIэу N 18-м. Ахэм къакIэлъыкIощтых Адыгэ рес­публикэ гимназиеу N 1-р ыкIи зэхэзымыхырэ ыкIи дэеу зы­лъэгъурэ кIэлэцIыкIухэр зыще­джэхэрэ Адыгэ республикэ еджэпIэ-интернатыр.

Iэшъынэ Сусан. Сурэтхэр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъэх.