Адыгэхэм тхэкIэ-еджэкIэ амал загъотыгъэр илъэси 100 хъугъэ. Ащ фэдэ фитыныгъэ лъапIэр лъэпкъым къыфэзы­хьыгъэр Октябрэшхор ары.

Адыгэ шъолъырым зэфэдэкIэ еджэпIэ-унэхэр, ублэпIэ ыкIи классибл еджапIэхэр, ыужыIом гурыт еджапIэхэр къыщызэIуа­хыгъагъэх. Гъэсэныгъэр лъэпкъыр ыпэкIэ лъызыгъэкIотэщтэу зэрэщытыр къагурыIощтыгъ.

Ащ дэжьым, Адыгэ хэку гупчэу агъэнэфэгъэгъэ Краснодар зыцIэ шIукIэ Iугъэ Адыгэ педтехникумыр 1925-рэ илъэсым къыщызэIуахыгъагъ. Хэкум а лъэхъаным анахь ищыкIэгъэгъэ кIэлэегъэджэ кадрэхэр ащ къы­гъэхьазырыщтыгъэх, гъэсэны­гъэ-шIэныгъэ дэгъухэр агъотыгъэу ыкIи цIыфыгъэ-хэбзэ да­хэхэр ахэлъхэу ныбжьыкIэхэр къычIатIупщыщтыгъэх.

Лъэпкъ гупчэу Мыекъуапэ загъэнэфагъэр 1936-рэ илъэсыр ары, Адыгэ педтехникумри Адыгэ педучилищ хъугъэу мыщ къэкощыжьыгъ.

Непэ Адыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусен ыцIэ зыхьырэр анахь тарихъ еджэпIэжъхэм ахалъытэ, илъэсищкIэ иилъэси 100 хигъэунэфыкIыщт. Мы еджапIэр илъагъо нэфынэу, ыцIэ ренэу Iэтыгъэу раIозэ къырыкIуагъ. педучилищыр къэзыухыгъэхэр арых адыгэ лъэпкъ гъэсэныгъэм шIэныгъэ лъэныкъуабэмкIэ зыкъыщызыушыхьатыгъэхэу, ­адыгэ лъэпкъыр гъогукIэ тезыща­гъэхэр. Ахэр шIэныгъэлэжьых, тхакIох, усакIох, археологых, журналистых, кIэлэегъаджэх — лъэпкъым кIэсэн пытэу иIагъэх ыкIи иIэх.

Адыгэ тхыбзэр ыкIи адыга­бзэр тиIэхэ зэрэхъугъэр ары лъэпкъым ылъапсэ зыгъэпытагъэр ыкIи ишIоигъоныгъэхэр, игугъапIэхэр къыдэхъунхэр къы­фэзгъэпсынкIагъэхэр. Хэтрэ цIыф лъэпкъкIи шIоигъор, ыгу илъыр иныдэлъфыбзэкIэ дахэу къызэриIощтым фэдэу, нэмыкIыбзэ горэкIи къыкIэпIотыкIыжьышъунэу щытэп.

Тэ, адыгэхэмкIэ, тинасыпы­шху адыгабзэу шIэныгъэ лъэпсэ гъэчъыгъэ зиIэ хъугъэр зэрэтиIэр. Ау, гухэкIми, непэ урысыбзэр «тиныдэлъфыбзэ» хъу­жьыгъэу, цIыкIуи ини къыIотэкъу, ащ адыгабзэр зэтыреIажэ; непэ унэгъо ныбжьыкIэу лъэпкъым щыщхэм икъоу адыгабзэр агъэ­федэрэп, якIэлэцIыкIухэми, ны­-тыхэр зэрымыгущыIэхэрэр нахьыбэм ашIэрэп. Ар фэны­къогъэ дэдэу къытэгъурэ зэрэ­хъурэр зэхэтэшIэ. Убзэ умышIэ­жьыныр нэу укъэзылъфыгъэр къимыдзэжьыным, пщыгъупшэ­жьыным ычIыпI. Арышъ, мы Iофыгъор гъэтэрэзыжьыгъэнымкIэ хэкIыпIэ тэрэзхэу шIуагъэ къэзытыхэрэм яусэгъэнхэр игъо шъыпкъ.

Тыбзэ тымышIэжьэу, тырыгущыIэн тымылъэкIэу, тыгу­пшы­сэн ащкIэ тфэмыукIочIымэ, ащыгъум тыхэта? Джащ лъэшэу тынаIэ тетыдзэн ыкIи лIэужыкIэм ыбзэ Iулъэу, рыгущыIэу, ыгъэфедэшъоу, илъэпкъ шэн-хабзэхэр, гъэпсыкIэ-шIыкIэхэу нэмыкI лъэпкъхэм къахэзыгъэщыхэрэр хэлъэу пIугъэнхэр, зэтемыгъэуцожьыгъэмэ хъущтэп, нэмыкI лъэпкъхэм тахэткIухьэпэщт. Уегупшысэмэ, тимыIэм тыфэлIэ, тиIэ хъугъэр тшIобылымэу, тыфэсакъэу зет­хьэрэп. Арышъ, адыгэхэмкIэ тызэгупшысэн щыI, нэмыкI ­лъэпкъ щыщхэм адыгабзэр ятэгъашIэкIэ тэ, адыгэхэм, ащ къытхигъахъорэп; адыгабзэр тэры зыбзэр, тэры ащ рыгушхон, рыгущыIэн фаер. Адыгэхэм ялъэпкъыбзэу адыгабзэр, шIокI имыIэу, ашIэн фаеу хъумэ, джащыгъум нахь тыкъызхэжхъо­жьынкIи хъун. ЫпэкIэ зэрэщытыгъэу адыгэ букварыр, гъэзе­тэу «Адыгэ макъэр», адыга­бзэкIэ къыдэкIырэ журналхэу «Зэкъошныгъэр», «Жъогъобыныр», адыгэ пшысэхэр, адыгэ тхылъхэр тиIанэхэм атетлъхьажь­хэмэ, мы гумэкIыгъор тIэкIу-тIэкIоу дэгъэзыжьыгъэ хъунэу сэ­гугъэ.

Мамырыкъо Нуриет.