Адыгэ Республикэм илъэпкъ гъэзетэу «Адыгэ макъэр» 1923-рэ илъэсым гъэтхэпэ мазэм и 8-м къыщыублагъэу къыдэкIы. 2023-рэ илъэсым ныдэлъфыбзэм икъэухъумэн, икъызэтегъэнэн иIахьышIу захилъхьэрэр илъэси 100 хъущт.

ГухэкI нахь мышIэми, адыгабзэр зышIэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ мэхъу зэпыт, къыткIэхъухьэрэ лIэужхэр урысыбзэм нахь дехьыхых. Ар къыдилъытэзэ илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ «Адыгэ макъэм» проект гъэшIэгъон зэхищагъ ыкIи ар щыIэныгъэм щыпхырищыгъ. Адыгабзэм ибаигъэ къэзыгъэлъэгъорэ къэIуакIэхэр урысыбзэкIи адыгабзэкIи ямэхьанэ зэхэфыгъэу тигъэ­зет игъорыгъоу къихьагъэх. Мыщ фэдэ проектым шIуагъэ зэрэпылъым щэч хэлъэп.

Тигъэзет зэшIуихыгъэ Iофыгъом мэ­хьа­нэшхо иI. Адыгабзэм зыкъегъэIэтыжьыгъэнымкIэ, тIэкIэзыжьыхэрэ къэ­IуакIэхэр тыгу къэдгъэкIыжьынхэмкIэ ащ ишIуагъэ къэкIощт. Псэушъхьэхэм ацIэхэмкIэ Iофыр егъэжьагъэ хъугъэ, нэужым къэкIыхэрэм, псэолъэшIыным, Iэмэ-псымэ зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэхэр гъэзетым къихьагъэх. Ау ащ IофшIэныр къыщыуцугъэп.

— Адыгабзэм икъызэтегъэнэн, илъыгъэкIотэн епхыгъэ Iофтхьабзэхэр республикэм щызэрахьэх. Тигъэзети ащ иIахьышIу хелъхьэ. АдыгабзэкIэ тыкъызэрэдэкIырэ закъом джы тыкъы­щымыуцоу, урысыбзэкIэ къэIогъэ гущыIэхэу псэушъхьэхэм, пцэжъыехэм, бзыухэм, къэкIыхэрэм афэгъэ­хьыгъэхэр зэтыдзэкIыжьыгъэх. Джащ фэдэу псэолъэшIыным хэхьэрэ пкъы­гъохэм, джырэ технологиякIэу къе­жьагъэхэм ащагъэфедэрэ гущыIэхэр адыгабзэкIэ къызэрыпIощтхэр зэтыдзэкIыжьыгъэх. Ахэр зэкIэ гъэзетым къыхэтыутыгъэх. Джы ахэр зэхэубытагъэу зыдэхьащтхэ тхылъ тэгъэхьазыры. Мы илъэсым ыкIэм нэс е къэ­кIорэ илъэсым ипэублэ къыдэдгъэ­кIынэу тэгугъэ, — еIо «Адыгэ макъэм» иредактор шъхьаIэу Дэрбэ Тимур.

Гъэзетым ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, зэдзэкIыгъэ ыкIи гущыIалъэ фэдэ къодыеу мыхэр щытхэп. ГущыIэм пае, а псэушъхьэр е бзыур къызхэфэрэ рассказхэу, пшысэхэу титхакIохэм атхыгъэ­хэм пычыгъохэр къахахыхэшъ рагъэгъу­сэжьых. Ащ нахь кIэракIи, гъэшIэгъони къешIы, шъхьэми нахь къенэжьы.

— Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу мы тхылъыр гущыIэлъэ къодыеу зэрэщымытыщтыр. Ащ электроннэ шIыкIэри игъусэщт, сурэтхэмкIэ баеу гъэкIэрэ­кIэгъэщт, мультипликационнэ едзыгъо­хэр хэтыщтых. Уахътэр къэсэу тхы­лъыр къызыдэкIыкIэ, кIэлэегъаджэхэмкIи, кIэлэеджакIохэмкIи, адыгабзэ зэзгъашIэ, бзэр зышIэу зишIэныгъэ хэзгъахъо зышIоигъохэмкIи мы тхы­лъыр IэпыIэгъушIу зэрэхъущтым тицыхьэ телъ, — еIо Дэрбэ Тимур.

«Адыгэ макъэм» пхырищырэ Iофыгъуа­кIэу «Адыгэ къэIуакIэхэр» зыфиIорэр зигукъэкIыгъэр 2019-рэ илъэсым АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-секретарэу щытыгъэ, джырэкIэ медийнэ сатыушIэу ХьакIмэфэ Налбый ары. ГущыIэхэм адэлэжьагъэр ыкIи хэутыным фэзыгъэхьазырыгъэр гъэзетым изэдзэкIакIоу ЛIышэ Санет, дизайн Iофым фэгъэзагъэр Ацумыжъ Хилми. «Адыгэ макъэм» иредактор шъхьа­Iэу Дэрбэ Тимур пстэуми ахэплъэ­жьыгъ, Iофыр зэрэлъыкIотэщтым ынаIэ тетыгъ.

— 2019-рэ илъэсым гъэтхапэм и 30-м псэушъхьэхэм афэгъэхьыгъэ къыхэутыныр едгъэжьагъ. Тхьамафэм зэ е тIо мы рубрикэр гъэзетым къи­хьагъ. Нахь гъэшIэгъон зэрэхъущтым пае, урыс-адыгэ къэIокIэ закъоу щымытэу, хырыхыхьэхэри, рассказ цIыкIухэри, пшысэхэм къахэхыгъэ пычыгъо цIыкIухэри хэдгъэхьагъэх. Гущы­Iэлъэ зэфэшъхьафхэр згъэфе­дэхэзэ Iоф сшIагъэ. ИжъыкIэ агъэфедэщтыгъэ гущыIэ пчъагъэ непэрэ мафэм хэзыжьы. Зэхэтымыхырэ гущыIабэ згъэфедагъэ. Тиныдэлъфыбзэ тIулъы­нымкIэ, къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм ар кIэзыгъэнчъэу аIэкIэдгъэ­хьажьынымкIэ мыщ фэдэ проектым ишIуагъэ къэкIощт. Джы тхылъым икъыдэгъэкIын ыуж тит. КIэлэеджа­кIохэмкIэ, адыгабзэр зышIогъэшIэ­гъон цIыфхэмкIэ IэубытыпIэ хъущт, — еIо ЛIышэ Санет.

— Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу, тигъэ­зетеджэхэм ащыщыбэм мы Iофыр лъэшэу агу зэрэрихьыгъэр, тхыгъэхэр хаупкIызэ яIофшIэнкIэ зыгъэфедагъэ­хэри мымакIэу къахэкIыгъэх, къазэрашъхьапэрэм мызэу, мытIоу тыщагъэ­гъозагъ. Ащ къыхэкIыкIэ проектыр лъыдгъэкIотагъ. Гъэзетым къыщыхэтыутыгъэхэр къызыдэхьащт тхылъым тишъыпкъэу тыдэлажьэ. АР-м итхылътедзапIэ ипащэу Къуикъо Шыхьамбый мы IофымкIэ зызыфэтэгъазэм къыддыригъэштагъ, — къыIуагъ кIэухым Дэрбэ Тимур.

ДЕЛЭКЪО Анет.