Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ хьыкум и Президиум изэхэсыгъо АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат хэлэжьагъ.

Джащ фэдэу Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м ихьыкум системэ иветеранхэм я Совет итхьаматэу Трахъо Аслъан, республикэ прокуратурэм, арбитражнэ хьыкумым, лъып­лъэн ыкIи хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм япа­щэхэр. Видеоконференцие шIыкIэм тетэу зэхэсыгъом хэлэжьагъ общэ юрисдикциемкIэ Ящэнэрэ апелляционнэ хьыкумым итхьаматэу Евгений Кузиныр.

Iофтхьабзэр зэрищагъ АР-м и Апшъэ­рэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт.

Адыгеим игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэмрэ хьыкумхэмрэ язэдэлэжьэн зэрэзэхащэрэм КъумпIыл Мурат осэшIу фишIыгъ. Джащ фэдэу пандемием илъэ­хъан хьыкумышIхэм ыкIи мы системэм иIофышIэхэм пшъэдэкIыжь зыпылъ Iоф­шIэнышхо зэрагъэцэкIагъэр къыIуагъ ыкIи хьыкумым иIофшIэнкIэ 2021-рэ илъэсым къэгъэлъэгъон дэгъухэр зэриIэр шIукIэ афилъэгъугъ.

— Игъом ыкIи зэрищыкIагъэм тетэу Iофхэм язэхэфын лъышъогъэкIуатэ, мыщ къыдэлъытэгъэн фае хьыкумым зыфэзыгъазэхэрэм япчъагъэ илъэс къэс зэрэхахъорэр. Шъыпкъэ, даоу къаIукIэрэр нахьыбэ зэрэхъурэм дакIоу хьыкумышIхэм, ахэм ахахьэ зэгъэшIужь хьыкумышIхэри, IофшIэнэу яIэми хэхъо. БлэкIыгъэ илъэсым Iофэу зэхафыгъэм ипроцент 80-р зэгъэшIужь хьыкумышIхэм аIэкIэкIыгъ. Мыхэм яIофшIэн амалхэр нахьышIу шIыгъэным тапэкIи тыпылъыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, республикэм социальнэ зыпкъитыныгъэ илъыным афэшI мы системэм хэтхэм япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.

Ешъуагъэхэу гъогурыкIоным ишапхъэ­хэр зыукъуагъэхэм яIофхэм язэхэфынкIэ хьыкум сообществэм иIофшIэн ыгъэлъэ­шын зэрэфаер республикэм ипащэ къыIуагъ. Джащ фэдэу цIыфхэм япсэупIэ фитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, Iоф­шIэ­ным ылъэныкъокIэ даохэрэм, социальнэу мыухъумэгъэ цIыфхэм (сабыйхэм, пенсионерхэм, гъот макIэ зиIэ унагъо­хэм) алъэныкъокIэ унашъохэр ашIын хъумэ шъыпкъагъэ хэлъэу Iофым къе­кIолIэнхэ фаеу къыхигъэщыгъ.

— Зигугъу къэсшIыгъэ Iофыгъохэм мэхьанэу яIэм хэхъо. Тикъэралыгъо кIочIэшхо зиIэ санкциехэр къытыралъхьагъэх. Урысые экономикэмкIэ ыкIи социальнэ лъэныкъомкIэ ар ушэтыпIэ инэу щыт. Мы лъэхъэнэ къинэу тызыхэтыр къызэтынэкIыным фэшI цIыфхэм тадэIэпыIэн, общественнэ зыпкъитыныгъэр къэтыухъумэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Шъолъырым ипащэ къэгущыIэзэ УФ-м и Президентэу Владимир Путиным хьыкум системэм еплъыкIэу фыриIэм иIофы­гъо къыщыуцугъ. МыщкIэ анахь шъхьаIэр IэпыIэгъу зищыкIагъэхэм хьыкумым ишIуагъэ аригъэкIыныр ары.

— ШIуагъэ къэзытэу Iоф зышIэрэ хьыкум системэр экономикэм ыкIи социальнэ лъэныкъом ипкъэу шъхьа­Iэхэм ащыщ. Шъолъырым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным, общественнэ-по­литическэ ыкIи социальнэ зыпкъ­итыныгъэ Адыгеим илъыным иIофыгъо зыкI екIолIакIэ иIэу къызэ­- тед­гъэнагъ. ТапэкIи мыщ Iоф дэт- шIэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

КIэухым республикэм и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ мы илъэсым УФ-м и Апшъэрэ хьыкум ыныбжь илъэси 100 зэрэхъурэр. Ащ нэмыкIэу Адыгэ Респуб­ликэм къэралыгъо мэхьанэ иIэу загъэ­псыгъэр илъэси 100 мэхъу. Адыгеим иправовой системэ гъэпытэгъэнымкIэ хьыкум системэмрэ шъолъырымрэ зэпхыныгъэ дэгъу яIэу Iоф зэдашIэ.

АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт зэфэхьысыжьхэр къышIызэ къызэриIуагъэмкIэ, 2021-рэ илъэсым федеральнэ ыкIи зэгъэшIужь хьыкумышIхэм уголовнэ, гражданскэ ыкIи административнэ Iоф мини 122-м ехъу зэхафыгъ. 2020-рэ илъэсым егъэпшагъэ­мэ, мы пчъагъэр проценти 5,1-кIэ на­хьыб. Республикэм ихьыкумышIхэм зэ­кIэмкIи Iоф мини 129-рэ зэхафыгъ. Хьыкум системэр зэIухыгъэу зэрэщытым ишIуагъэкIэ гъэрекIо сервисэу «электроннэ правосудием» нэбгырэ мини 2,3-мэ зыкъыфагъэ­загъ. 2020-рэ илъэсым егъэп­шагъэмэ а пчъагъэр мин 1,2-кIэ нахьыб.

Iофтхьабзэм икIэух яIофшIэнкIэ гъэ­хъэгъэшIу зиIэ хьыкумышIхэр ведомственнэ щытхъу тхылъхэмкIэ къыхагъэщыгъэх.

КIАРЭ Фатим.

Сурэтыр А. Гусевым тырихыгъ.