Гъэтхапэм и 10-р Адыгеим инепэрэ тарихъкIэ мэхьанэшхо зиIэ мафэу щыт. 1995-рэ илъэсым мы мафэм Адыгэ Республикэм и Хэбзэгъэуцу ЗэIукIэ (Хасэм) — Парламентым республикэ ныбжьыкIэм и Закон ШъхьаIэ — Адыгеим и Конституцие ыштэгъагъ. Адыгэ Республикэм и Конституцие зэраштагъэр политикэ хъугъэ-шIэгъэшхоу хъугъэ, цIыф лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ Адыгеим мамырныгъэрэ зэгурыIоныгъэрэ илъынхэмкIи мэхьанэшхо зиIэ чэзыоу ар щытыгъ.

Урысые Федерацием хэхьэрэ демократическэ правовой къэралыгъом истатус республикэм зэриIэр Конституцием къыгъэ­шъып­къэжьыгъ, къэралыгъо хабзэм икъулыкъухэм (хэбзэ­гъэуцу, гъэцэкIэкIо, хьыкумышI къулыкъухэм) ягъэпсыкIэ къыгъэнэфагъ, цIыфым ифитыныгъэхэу, ишъхьафитыныгъэу дунэе актхэмрэ Урысые Федерацием и Конституциерэ къыда­лъытэхэрэр щыгъэпытэжьыгъэ хъугъэх, Адыгэ Республикэм икъэралыгъо хабзэрэ иIэнэтIэзехьэхэмрэ ахэр зэкIэ къыда­лъы­тэн зэрэфаер щыкIигъэпытыхьажьыгъ.

Республикэм икъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм, хьыкум ыкIи граждан обществэхэм яинститутхэм яIофшIэн Конституцием зэрепхых, зыкIыныгъэ къахелъхьэ. Ащ дакIоу республикэм щыпсэухэрэм яфитыныгъэхэр ыкIи яшъхьафитыныгъэхэр документ шъхьаIэм къыдыхэлъытагъэх.

Республикэм и Конституцие тишъолъыр иправовой системэ зыгъэIорышIэу, законхэм ямэхьанэ къэзыгъэнэфэрэ тхылъэу щыт. Къэралыгъо хэбзэ къулыкъухэмрэ пэщэ IэнатIэм Iутхэмрэ Закон ШъхьаIэм итхагъэ­хэм ашIомыкIынхэр япшъэрылъ шъхьаI. Адыгеим и Конституцие, УФ-м и Конституцие фэдэу, гума­низмагъэ зэрэхэлъымкIэ адрэ­хэм атекIы. Ащ цIыфхэм яфитыныгъэ­рэ яшъхьафитыныгъэрэ апшъэу зэрэщытхэр къегъэпытэ. — Конституцием илъэныкъо шъхьаIэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм илъэс зэкIэлъыкIохэм Конституционнэ хьыкумыр афэгъэзэ­гъагъ, — къеIуатэ АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм хэбзэгъэуцунымкIэ, законностымкIэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм яIофхэмкIэ комитетым итхьаматэу Александр Лобода. — Ау 2022-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу ащ Iоф ышIэжьырэп. Конституционнэ ыкIи уставной хьыкумхэр УФ-м щыгъэмэкIэгъэнхэм епхыгъэ унашъом мыр къы­хэкIыгъ. ХэзгъэунэфыкIымэ сшIоигъу, шъолъырым щыпсэухэрэм яфитыныгъэ ыкIи яшъхьафитыныгъэ, правэм ылъэныкъокIэ шIэныгъэу аIэ­кIэлъхэм ахэгъэхъогъэнымкIэ, зищыкIагъэхэм ыпкIэ хэмы­лъэу юридическэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ АР-м и Конституционнэ хьыкум Iофышхо зэригъэцэкIагъэр. Джы цIыфхэм а лъэныкъомкIэ занкIэу республикэм и Апшъэ­рэ хьыкум зыфагъэзэн алъэ­кIыщт.

Джащ фэдэу Александр Лобода къызэриIуагъэмкIэ, тихэбзэгъэуцугъэ тхылъ шъхьаIэ илъэс 27-рэ тарихъ гъогу къы­кIугъ. Ащ дакIоу тиобществэ хэхъоныгъэ ышIызэ ыпэкIэ лъэкIуатэ. Конституцием итекст зэхъокIыныгъэхэр фамышIыхэми, ащ ишэпхъабэмэ нахь купкIышхо яIэ мэхъу. Конституцием ишапхъэхэм анэмыкIхэри тиобществэ зэрэщагъэфе­дэхэрэр къэIогъэн фае. Конституцием къыщыгъэшъыпкъэжьыгъэхэм адакIоу, правовой системэр ыкIи цIыфыгъэ шапхъэ­хэр, нэмыкIхэр агъэфедэх. Ау а шапхъэхэр Закон ШъхьаIэм иположениехэм адиштэнхэ фае.

Адыгэ Республикэм и Конституцие заштагъэм ыуж илъэс 27-рэ тешIагъэшъ, тэ тицыхьэ телъэу къэтIон тлъэкIыщт рес­публикэм и Закон ШъхьаIэ уахътэм зэриушэтыгъэр ыкIи юридическэ документ чъэпхъы­гъэу ащ зыкъызэригъэлъэгъуагъэр.

Iэшъынэ Сусан.