Адыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ и Министерствэ 2021-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэм икIэух зэфэ­хьы­сыжьхэр зыщашIыгъэхэ зэхэсыгъо щыIагъ.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIэрэщэ Анзаур, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатэу Наталья Широковар, ведомствэм епхыгъэу Iоф зы­шIэрэ къулыкъухэм япащэхэр, социальнэ учреждениехэм ялIыкIохэр, журналистхэр.

Iофтхьабзэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ ими­нистрэу Мырзэ Джанбэч.

АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм шIуфэс гущыIэмкIэ закъыфигъэзагъ КIэрэщэ Ан­заур.

— Адыгэ Республикэм щы­псэухэрэмкIэ, обществэмкIэ мэ­хьанэшхо зиIэ IофшIэнышхо шъогъэцакIэ. Ведомствэ анахь шъхьаIэу тиреспубликэ щыла­жьэхэрэм зэу шъуащыщ. Сыда пIомэ, Урысые Федерацием непэ анахьэу ынаIэ зытыри­гъэтырэр социальнэ Iофыгъохэм язэшIохын ары. Мызэу­, мытIоу АР-м и ЛIышъхьэу Къум­пIыл Мурат къыкIигъэтхъыгъ республикэм щыпсэухэрэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу ти­Iэхэм зэращыщыр. Шъыпкъэ, пандемием ыпкъ къикIыкIэ блэ­кIыгъэ илъэсыр къызэрыкIуа­гъэп. Медицинэм иIофышIэхэм афэдэу шъори IофшIэн къин жъугъэцэкIагъэ. ЦIыфэу къы­шъоуалIэхэрэм яфэIо-фа­шIэхэр зэрифэшъуашэу шъо­гъэ­цакIэх, тапэкIи шIуагъэ къы­тэу шъуиIоф­шIэн зэрэзэхэшъущэщтым сицыхьэ телъ, — къыIуагъ А. КIэращэм.

Нэужым зэхэсыгъом къы­щыгущыIагъ Наталья Широковар. Пандемием къыздихьыгъэ зэ­хъокIыныгъэхэм ямылъы­тыгъэу сэкъатныгъэ зиIэхэм, гъот ма­кIэ зиIэ унагъохэм ыкIи нэжъ-Iужъхэм яфэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэнкIэ Iофышхо зэра­шIагъэр шIукIэ афилъэгъугъ.

Зэхэсыгъом игъэкIотыгъэ доклад къыщишIыгъ Адыгэ Рес­публикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, рес­публикэм социальнэ зыпкъитыныгъэ илъыныр, цIыфхэм ящы­IэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр япшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. Джащ фэдэу ведомствэм иIофшIэн илъэныкъо шъхьа­Iэхэм къахеубытэ лъэпкъ хэхъо­ныгъэм ылъэныкъокIэ УФ-м и Президент ыкIи Адыгэ Респуб­ликэм и ЛIышъхьэ къагъэуцугъэ пшъэрылъхэм язэшIохын.

Министрэм зэфэхьысыжьхэр къышIызэ къызэриIуагъэмкIэ, 2021-рэ илъэсэу икIыгъэм УФ-м и Президент ыкIи Адыгеим и ЛIышъхьэ яунашъохэм ягъэцэ­кIэнкIэ ведомствэм кIэух къэгъэлъэгъон дэгъухэр иIэх. Джащ фэдэу жъоныгъокIэ унашъом хахьэу лъэпкъ проектэу «Демография» зыфиIорэм игъэцэкIэн тапэкIи щыIэныгъэм зэрэщыпхыращыщтыр къыкIигъэтхъыгъ.

— Лъэпкъ проектхэм мэхьа­нэу яIэр тикъэралыгъо ишъо­лъырхэм яэкономикэ ыкIи ясо­циальнэ лъэныкъохэм хэхъо­ныгъэ ашIыныр, джащ фэдэу цIыф­хэм ящыIэкIэ-псэукIэ на­хьышIу хъуныр ары. 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу цIыф­хэм нахьыбэ къагъэшIэным, зидунай зыхъожьыхэрэр нахь макIэ шIыгъэным ыкIи сабый зэрыс унагъохэм Iэпы­Iэгъу афэ­хъугъэным афытегъэ­псыхьэгъэ лъэпкъ проектэу «Де­мографием» Урысыем Iоф щешIэ, — къыIуагъ Мырзэ Джанбэч.

Министрэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, зыфэгъэзэгъэхэ лъэныкъо шъхьаIэхэм зэу ащыщ зыныбжь хэкIотагъэхэмрэ сэкъатныгъэ зиIэхэмрэ ясоциальнэ фэIо-фашIэхэр нахьышIоу гъэцэкIэгъэнхэр. Ахэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ гупчи 9 тиреспубликэ ит. Адыгэ Республикэм икъэ­ралыгъо программэу «ЦIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъо­тыгъэныр» зыфиIорэр 2021-рэ илъэсым процент 98-м кIахьэу гъэцэкIагъэ хъугъэ. 2020-рэ илъэ­сым егъэпшагъэмэ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ пэIуагъэхьэгъэ мылъкур сомэ миллион 637,4-кIэ нахьыб.

СтатистикэмкIэ Федеральнэ къулыкъум Краснодар краимкIэ ыкIи Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ къызэритыгъэмкIэ, 2021-рэ илъэсым сабый 4553-рэ къэхъугъ, 2020-рэ илъэ­сым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр 135-кIэ нахьыб.

ЦIыфхэр социальнэу зыухъу­мэрэ къулыкъухэмрэ учреж­дениехэмрэ сыдигъуи янэплъэгъу итых ныхэмрэ кIэлэцIыкIу­хэмрэ якъэухъумэн, сабыйхэр зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным япхыгъэ Iофы­гъохэр. 2021-рэ илъэсым рес­публикэ бюджетым щыщэу сабый зиIэхэм ахъщэ IэпыIэгъоу аратыгъэр сомэ миллион 667,2-м ехъу.

КIэлэцIыкIухэм языгъэпсэ­фыгъо уахътэ шIуагъэ къытэу афызэхэщэгъэныр министерст­вэм ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. 2021-рэ илъэсым псауныгъэр зыщагъэпытэрэ учреж­дение 94-мэ Iоф ашIагъ. ПстэумкIи кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфынрэ япсауныгъэ игъэпытэнрэ 2021-рэ илъэсым сомэ миллион 77,1-рэ пэIуагъэхьагъ. УФ-м и Президент Федеральнэ ЗэIукIэм фигъэхьыгъэ Джэ­псалъэм къыщиIуагъ кIэлэцIыкIухэм шIуагъэ къытэу загъэпсэфыныр Iэрыфэгъоу щытын зэ­рэфаер. Ащ къыхэкIыкIэ предложение къыхьыгъ путевкэм тефэрэ ахъщэм изыныкъо ны-тыхэм афырагъэгъэзэжьынэу, «кIэлэцIыкIу кэшбэк» агъэ­псынэу.

ЩыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцогъэ кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ лъэшэу анаIэ тырагъэтыгъ. ЗэкIэмкIи зипсауныгъэ фыкъуагъэ зиIэ кIэлэцIыкIу 956-мэ реабилитационнэ фэIо-фашIэхэр афагъэцэкIагъэх.

Адыгеим ишIухьафтынэу «Материнская слава» зыфиIорэр къэзылэжьыгъэ сабыибэ зиIэ нэбгыри 10-мэ сомэ мини 100 зырыз 2021-рэ илъэсым ара­гъ.

Адыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэм­рэкIэ и Министерствэ икомиссие мазэ къэс щытхъуцIэу «Iоф­шIэным иветеран» зыфиIорэр афэгъэшъошэгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм ахэплъэ. 2021-рэ илъэсым нэбгырэ 247-мэ ащ фэдэ щытхъуцIэр афагъэшъо­шагъ, нэбгырэ 623-мэ Iоф­шIэным иветеранхэм атефэрэ со­циальнэ IэпыIэгъум фэдэ аратынэу агъэнэфагъ.

Къэралыгъо IэпыIэгъум къыдыхэлъытагъэу «УнапкIэмрэ коммунальнэ фэIо-фашIэхэмрэ апае цIыф куп заулэмэ субсидиехэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм ехьылIагъ» зыфиIорэм диштэу 2021-рэ илъэсым нэбгырэ 11582-мэ сомэ миллиони 141-м ехъу субсидиехэр аIэкIэхьа-гъэх.

Къэралыгъо социальнэ Iэпы­Iэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ рес­публикэ комиссием ышIыгъэ унашъохэм атетэу щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцогъэ унэгъо 6928-мэ сомэ миллион 23,2-м ехъу аратыгъ.

2022-рэ илъэсым Адыгэ Рес­публикэм IофшIэнымрэ социаль­нэ хэхъоныгъэмрэкIэ и Ми­ни­стерствэ анахьэу ыкIуачIэ зэрихьылIэщтыр социальнэ зыпкъ­итыныгъэр къэгъэгъунэгъэным, цIыфхэр социальнэу нахьышIоу ухъумэгъэнхэм атегъэ­псы­хьэгъэ зигъо Iофтхьабзэхэм язехьан ары.

Зэхэсыгъом икIэухым ведомствэм епхыгъэ учреждениехэу анахь дэгъоу Iоф зышIагъэ­хэр, джащ фэдэу социальнэ зэзэгъыныгъэм къыхиубытэу къэралыгъо социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным ылъэныкъокIэ программэм чанэу дэ­лэжьагъэ­хэр рэзэныгъэ тхылъхэмкIэ къы­хагъэщыгъэх.

КIАРЭ Фатим.