Бзылъфыгъэхэм ямэфэкI ипэ­гъокIэу щыIэныгъэм чIыпIэ гъэнэфагъэ щызыубытыгъэу, гъэ­хъа­гъэхэр зышIыгъэ анахь чанхэм, хъупхъэхэм ягугъу тшIэу хабзэ. Ахэм ащыщ непэ нэ­Iуасэ шъузыфэтшIымэ тшIоигъор.

Гумэ Ларисэ лъэпкъ IэшIагъэ­хэмкIэ, дышъэидэмкIэ IэпэIэсэныгъэу хэлъыр гъунэнчъ. Лъэпкъ нэшанэ зиIэ пкъыгъо цIыкIухэм къащегъэ­жьагъэу адыгэ саем, адыгэ цыем ядын къызIэкIигъэхьагъ. Адыгеим имызакъоу нэмыкI шъолъырхэми иIофшIагъэхэр ащызэлъашIагъэх.

Ларисэ къуаджэу Блащэпсынэ къыщыхъугъ, гурыт еджапIэм ыуж сатыушIынымкIэ техникумыр Краснодар къыщиу­хыгъ, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым экономист-менеджерэуи ще-джэ­жьыгъ. Ау сэнэхьатэу зэригъэгъотыгъэм ищыIэныгъэ гъогу рипхыгъэп. 2000-рэ илъэсхэм адэжь пшъэдэкIыжьэу ыхьы­рэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Нан» зыфи­Iорэм IофшIэныр щыригъэжьэгъагъ. Лъэпкъ Iэмэ-псымэхэр ащ щашIых. Дышъэидэр зы­щагъэфедэгъэ пкъыгъо цIыкIухэр зелъэгъухэм шIогъэшIэгъон хъугъэ, ежьыми ышIынхэу ри­гъэжьагъ.

— КъызэраIожьырэмкIэ, сянэ янэ цые цIыкIухэр ыдыщтыгъэх. Сэ сыцIыкIугъ ащ идунай зе­хъожьым, ау игугъу ашIэу бэрэ зэхэсхыщтыгъэ, зэрыдэщтыгъэ Iэмэ-псымэхэм, ыгъэфедэщтыгъэ бзыхьафхэм тшIогъэшIэгъо­нэу тяплъыщтыгъэ. Дышъэ­идэным ошIэ-дэмышIэу зыфэз­гъэзэнэу хъугъэ, сищыIэныгъэ чIы­пIэ гъэнэфагъэ ащ щиубытыгъ. Ар IэшIэхэу сфэIощтэп, мафэ къэс Iоф дэпшIэн, хэб­гъэ­хъон фае. ЗызэпыбгъэукIэ, ишIыкIэ шIэх дэдэу пIэкIэзыжьы, — къытфеIуатэ Ларисэ.

Бзылъфыгъэм ыгукIэ къыхихыгъэ IофшIэным фэчэфэу, шIогъэшIэгъонэу, ыпэкIэ лъыкIуатэзэ Iоф решIэ. Апэрэ пкъыгъоу ышIыгъагъэр дэгъоу ыгу къэкIыжьы, янэ нэгъунджалъэ фишIыгъагъ, непэ къызынэсыгъэм ар егъэфедэ.

— Сыд фэдэрэ Iофи ыуж узихьэкIэ, умыщынэн плъэкIырэп, ау угукIэ уфэщагъэу узыфежьэкIэ ар къыбдэхъу. Тхыпхъэ анахь псынкIэр тхьапищыр арыти, ар згъэфедэгъагъ. Ар дэгъоу къызэрэздэхъугъэр зы­сэлъэгъум, IофшIэныр лъызгъэ­кIотэнэу езгъэжьагъ. Адыгэхэм сыдигъокIи нахь пкъыгъо цIыкIухэм анаIэ атырадзэщтыгъ. Ар къыдэслъытэзэ нэгъун­джа­лъэхэр, Iэлъмэкъ цIыкIухэр, бы­ракъ цIыкIухэр, паIохэр сшIын­­хэу езгъэжьагъ, — еIо тигущыIэгъу.

Пасэм пшъашъэхэр унагъо ихьанхэ зыхъукIэ ащыгъыщт саер ежь-ежьырэу зыфады­жьыщтыгъэ. Ипшъэшъэгъоу Шы­мыгъэхъу Фатимэ къыдеIэзэ саеу щыгъыщтыр адыгъ, хэлъ тхыпхъэхэр зэкIэ ежь-ежьырэу ышIыгъэх. Ащ ыуж сэе дыкIэр шIогъэшIэгъон хъугъэ, ащ диублагъ. Джащ фэдэу цыем ишIыкIи къызIэкIигъэхьагъ, ащкIэ зэ­лъашIэрэ сурэтышI-модель­е­рэу СтIашъу Юрэ IэпыIэгъу къыфэхъугъ, шъэфэу хэлъхэр къыригъэлъэгъугъэх.

ИжъыкIэ агъэфедэщтыгъэ Iэмэ-псымэхэр пшIынхэр Iоф псынкIэу щытэп. АщкIэ ишIэныгъэхэм ренэу ахегъахъо. «Адыгский народный орнамент» зыфиIорэ тхылъыр иIанэ телъ, ар IэпыIэгъушIу къыфэхъу, тхылъым дэтым фэдэхэри ешIых, нэмыкI тхылъхэри зэригъэгъо­тыгъэх.

Илъэс пчъагъэ хъугъэу Гумэ Ларисэ лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ, дышъэидэнымкIэ IэпэIэсэныгъэ хэлъэу Iоф ешIэ. КъыткIэхъу­хьэрэ лIэужхэм ижъырэ щы- IакIэр ягъэлъэгъугъэнымкIэ, нахь пэблагъэ хъунхэмкIэ ащ мэхьэнэ ин зэриIэр къыгурэIо. «Фонд президентских грантов» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу гъэсэныгъэ тедзэ зыщарагъэ­гъотырэ еджапIэм икIэлэегъа­джэхэм лъэпкъ Iэмэ-псымэхэм афэгъэхьыгъэ IофшIэнэу агъэ­хьазырыгъэм текIоныгъэ къыдихыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ джы кIэлэеджакIохэм егъэджэн сы­хьатхэр яIэщтых, лъэпкъ Iэмэ­-псымэхэр зышIыхэрэр ащ екIо­лIэщтых, Лариси ахэм ахэтыщт. Шъхьадж шIогъэшIэгъон лъэ­ныкъор рагъэлъэгъущт.

— Мы сэнэхьатыр пIэ къибгъэхьаным пае егъэжьапIэу фэпшIын фаер зышIогъэшIэ­гъоныр бэ. Амалэу щыIэмкIэ ахэм мастер-классхэр афызэ­хэтэщэх. Ащ нэмыкIэу мэфэкI зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэм тахэлажьэ, ды­шъэидэнымкIэ къэгъэлъэгъонхэр зэхэтэщэх. Пшъэшъэжъыехэр ары мы лъэныкъор нахь зышIогъэшIэгъоныр, ау шъэожъые­хэри къытфакIохэу мэхъу, —еIо бзылъфыгъэ IэпэIасэм.

Адыгэ Республикэм культу­рэмкIэ икъэралыгъо бюджет учреждениеу «Адыгэ Респуб­ликэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ» народнэ творчествэмкIэ, лъэпкъ культурэхэмкIэ иотдел ипащэу, Адыгэ Республикэм лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ и Ассоциацие хэтэу Гумэ Ларисэ Iоф ешIэ.

— ЫпэкIэ нахьыбэ сыдыщтыгъэ, ау IофшIэныр зезгъэжьагъэм къыщегъэжьагъэу игъо сифэрэп. НахьыбэмкIэ музей экспонат хъущтхэр ары сшIы­хэрэр. ЫпэкIэ шIоигъоныгъэ зиIэхэм саехэр, цыехэр афэсыдэу езгъэжьэгъагъ. Ащ упылъы­ным охътабэ ищыкIагъ. ЦIыфым ыпкъ елъытыгъэу ебгъэкIу­жьыныр IэшIэхэу щытэп. Адыгэ шъуашэр зэрэщытын фаем фэ­дэу пшIын хъумэ мэзитIу фэдизрэ упэлъы, шъагъэр, ащ хэхьэрэ чыIу цIыкIухэр, нэмыкI пкъыгъохэр IэкIэ сэблэх, — еIо Ларисэ.

Урысыем щыпсэурэ лъэпкъхэм якультурэ кIэн, лъэпкъ IэшIагъэхэм зягъэушъомбгъу­гъэным фэгъэхьыгъэ проектэу «Урысыем икартэ хэдыкIыгъ» зыфиIоу Чувашскэ Республикэм щызэхащагъэм Адыгеим ис IэпэIасэхэри хэлажьэх. Хэгъэгум икартэшхоу хадыкIыщтым шъолъыр пэпчъ нэшэнэ шъхьаIэу иIэхэр къыхэщыщтых, тхыпхъэ, техникэ зэфэшъхьаф­хэр агъэфедэщтых. Урысыем ишъолъыр 60-мэ арыс IэпэIа­сэхэр IофшIэным фежьагъэх.

Адыгэ Республикэм фэгъэ­хьыгъэ Iахьыр хэзыдыкIыщтыр Гумэ Ларис. Ащ игъусэх Сет Сафыетрэ Хъуажъ Рэмэзанрэ. Ахэр зэхэгущыIэжьых, адыгэ лъэпкъыр зэрифэшъуашэу къызэрагъэлъэгъощтым дэлажьэх.

— Республикэм илъэпкъ культурэ къэдгъэлъэгъощт, шап­хъэу пылъын фаер зэхэщакIохэм къаIуагъ, зытетыщт шэкIыр къагъэхьыгъ. Шъолъыр зэфэ­шъхьафхэм арыс IэпэIасэхэм ясэнаущыгъэ къагъэлъэгъоныр ары пшъэрылъ шъхьаIэр. Адыге­ир нахь дахэу, зэрифэшъуашэу къызэрэдгъэлъэгъощтым тыпы­лъыщт. Быракъым хэхьащтым нэмыкIэу дэпкъым пыплъэн плъэ­кIынэуи шъхьафэу тэгъэхьазыры, — еIо бзылъ­фыгъэм.

Гъэтхапэм нэс картэм Iоф да­шIэщт, Урысыем и Мафэ ехъу­лIэу Чувашскэ Республикэм икъэлэ шъхьаIэу Чебоксары ар апэу къыщагъэлъэгъощт. Урысыем инароднэ артисткэу Надежда Бабкинар ары ар зыпшъэ ралъхьагъэр. Мэкъуогъум и 12-м къыщегъэжьагъэу тыгъэгъазэм и 1-м нэс картэр Урысые Федерацием ифедеральнэ шъо­лъырхэм, тыгъэгъазэм и 12-м Москва къащагъэлъэгъощт.

Дышъэидэным зэрэфежьа­гъэм Гумэ Ларисэ зы мафи рыкIэгъожьыгъэп. Сыд фэдизэу пшъыгъэми, ыгукIэ зыфэщэгъэ IофшIэным пчыхьэм зыкIэрытIысхьэкIэ, зэкIэ щэгъупшэ, гухахъо хегъуатэ. Унэгъо дахэ иI, пшъашъэрэ кIэлитIурэ епIух.

Бзылъфыгъэхэм я Дунэе мафэкIэ Ларисэ тыфэгушIо, игухэлъышIухэр къыдэхъунхэу фэтэIо.

ДЕЛЭКЪО Анет.