Шъолъыр гъэIорышIэнымкIэ Гупчэм (ЦУР) АР-м псауныгъэр къэу­хъу­мэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем (@mere­tukov_rustem) цIыфхэм щадыриIэгъэ «зэдэгущыIэгъу занкIэр» гъэтхапэм и 2-м эфи­рым къихьагъ. Ар министерствэм иин­ста­грам нэкIубгъо ижъугъотэщт.

Ковиднэ гъунапкъэхэм, эпидемиологием изытет, псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ рес­публикэм исистемэ Iоф зэри­шIэрэм зэдэгущыIэгъур афэ­гъэхьыгъагъ.

УпчIэ: ПЦР-уплъэ­кIун­хэр зыщашIырэ ­лабораториеу Адыгеим итхэр тыда зыдэщы­Iэхэр?

Джэуап: Тишъолъыр пстэумкIи къэралыгъо лабораториеу 5 ит, аужырэм иIофшIэн гъэтхапэм и 1-м ыублагъ. Ар джырэ лъэхъаным диштэрэ техниче- скэ оборудованиекIэ зэтегъэ­псыхьагъ ыкIи Мые­къопэ къэлэ сымэджэщым хэт. Адрэ лабораториехэр зыхэтхэр: Тэхъутэмыкъое район гупчэ сы­мэджэ­щэу Инэм дэтыр, зэпахырэ узхэм зыщяIэзэхэрэ Адыгэ республикэ сымэджэщыр, ги­гиенэм и Гупчэу урамэу Гагариным ыцIэ зыхьырэм тетыр, кIышъо-венерологическэ диспансерыр.

УпчIэ: Анализхэр сыдэущтэу атыхэра?

Джэуап: Лабораторием кIон­хэшъ, анализыр щатын ищы­кIагъэп. Ар поликлиникэхэм, эпидбригадэхэм, амбулаторнэ гупчэхэм ащаIахы, чэщ-зыма­фэм хьазыр мэхъух. Анализым икIэух псынкIэу къызэрыхьэрэр къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал. Ау цIыфым ащ фэдэ амал имыIэмэ, колл-гупчэу «122-м» зытеокIэ, операторым къыриIощт. Шъыпкъэ, мыщ къи­ныгъохэр къыхэкIых, игъом ба­зэм дамыгъахьэу мэхъу, ар шIэхэу дэгъэзыжьыгъэ хъущт. Ау чэщ­зымафэм ыуж «анализыр къэ­кIожьыгъэп» заIокIэ, процент 99-м узыр ямыIэу къычIэкIы.

УпчIэ: ЦIыфым ипсау­ныгъэ изытет къы-зэIы­хьэу, пэтхъу-Iутхъу нэшанэхэр иIэхэу, ычый узэу е плъыр-стырым егъэгумэкIымэ, сыда апэрэмкIэ ышIэн фаер?

Джэуап: АпэрапшIэу, сыма­джэр унэм исынэу щыт. Колл-гупчэу «122-м» зытеокIэ, ковиднэ бригадэр къыфагъэкIощт. Ащ фэдэ бригади 160-рэ фэдиз зэхэтщагъэу Iоф ашIэ. Сымаджэм ипсауныгъэ изытет елъытыгъэу, плъыр-стыр имы­Iэ­мэ, амбулаторнэ гупчэхэм за­фигъэзэн амал щыIэ хъугъэ. ИщыкIэгъэ IэпыIэгъур рагъэ­гъотыщт.

УпчIэ: Кол-гупчэм иIофшIэн укъытегущы­Iагъэмэ дэгъугъэ.

Джэуап: Коронавирусым епхыгъэ упчIэхэр къыздагъэ­хьырэр мыры, джащ фэдэу врачым унэм укъеджэным фэшI зызфэбгъэзэн плъэкIыщтыр колл-гупчэу «122-р» ары. Мыщ зэпымыоу автомат шIыкIэм тетэу Iоф зышIэрэ чIыпIэ 56-рэ чIэт. Медицинэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ колл-гупчэм цIыфхэм зэпхыныгъэу адыриIэр нахьышIу шIыгъэным фэшI яIофшIакIэ лъэхъаным диштэу гъэпсыгъэн фаеу Адыгеим ипащэу КъумпIыл Мурат ылъытагъ ыкIи чIыпIэ 80-мэ ателъытэгъэ гупчакIэ къызэIуахынэу унашъо ышIыгъ. Ар шIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ Фондыр зычIэт унэм хэтыщт. Мы уахътэм оборудованиекIэ ар зэтырагъэпсыхьэ.

УпчIэ: ХэткIи шъэфэп зэпахырэ узым зыкъызе­Iэтым IофшIэн хьылъэр зэкIэ медицинэм ыпшъэ дэлъын фаеу зэрэхъугъэр. Сыдэущтэу медицинэ IофышIэхэм япхыгъэ ­Iофыгъохэр министерствэм зэшIуихыра?

Джэуап: А Iоф­шIа­кIэм илъэ­ситIу хъугъэу тытет ыкIи те­сагъ. Апэ­рэ мафэхэм къиныгъэ. Коронавирусым ебэныгъэным пстэумкIи медицинэ IофышIэ 1800-рэ хэлажьэ. Ахэм яящэнэ­рэ нэбгырэ пэпчъ — док­тор, яплIэнэрэ пэпчъ — медицинэ сестра. КIуачIэкIэ тыфыримыкъу зэхъум, во­лонтер­хэм яIэпыIэгъу къызфэдгъэ­федагъ. Мыекъопэ медицинэ колледжым щеджэхэрэм колл-гупчэм Iоф щашIэ, санитархэу госпитальхэм ащыIэх. Джащ фэ­дэу Краснодар ыкIи Ставрополь медицинэ университетхэм яординатор 35-мэ тиковиднэ госпитальхэм Iоф аща­шIэ. ГушIуа­гъор, мыхэм алъэныкъо­кIэ зы дао сымаджэхэм къа­тыгъэп, яIофшIэн зэрагъэца­кIэрэмкIэ гущыIэ фабэхэр къафамыIуагъэхэмэ.

УпчIэ: Статистикэм къызэригъэлъагъорэмкIэ, коронавирусыр къызэузыхэрэм япчъагъэ нахь макIэ хъоу ригъэжьагъ. Ащ епхыгъэу гъунапкъэу республикэм щыгъэнэфагъэхэм зэхъокIыныгъэ афэхъурэба?

Джэуап:Сымаджэхэм ­япчъагъэ тыкъыпкъырыкIызэ, гъолъыпIэ чIыпIэхэр нахь макIэ тшIыщтых. Джащ фэдэу уна­шъо сшIыгъэ цIыфхэм яIэзэнхэмкIэ сымэджэщхэм зэкIэми яIофшIэн рагъэжьэжьынэу, джащ фэдэу диспансеризациери аублэжьынэу. Коронавирусыр къызэузыгъэхэмкIэ мыщ мэхьанэшхо иIэу щыт.

УпчIэ: Республикэр «коллективнэ иммунитетым» къыфэкIоным пае сыда ищыкIагъэр?

Джэуап: Зэпахырэ узым иедзыгъуитф зэпытчыгъ, сы­щэгугъы мыр аужырэ хъунэу. «Коллективнэ иммунитетым» хахьэх узыр зыпэкIэкIыгъэхэри, вакцинэ зыхэлъхэри, къэзымышIэу сымэджагъэхэри. Адыгеим щыпсэухэрэм япроцент 80 ащ къыхиубытэн фае. Арышъ, ар тиIэным джыри тыпэчыжь, сыда пIомэ процент 50-м ар ехъу ныIэп. Джыри вакцинэр зыхэзымылъхьагъэхэм зафэсэгъазэ нахь псынкIэу арагъэшIынэу. Анахьэу зы­ныбжь илъэс 60-м къехъугъэхэм ар афэгъэхьыгъ. ГухэкI нахь мышIэми, реанимациехэм нэ­бгырабэ арылъ ыкIи зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъи ма­кIэп. Нафэ зэрэхъурэмкIэ, зы­псэ хэкIыгъэхэм вакцинэр ахэ­лъыгъэп. Мыщ фэдиз уахътэм вакцинэр зыхэлъэу зидунай зыхъожьыгъэр нэбгыри 3, ахэм уз гъэтIылъыгъэхэр яIагъэх. Узыр псынкIэу, къытэмыхьы­лъэкIэу тпэкIэкIынымкIэ зишIуа­гъэ къакIорэр вакцинациер ары.

УпчIэ: КIэлэцIыкIухэми вакцинацие афашIэу тишъолъыр щырагъэ­жьагъ. Икъоу вакцинэр щыIа?

Джэуап: Илъэс 12 — 17 зыныбжь кIэлэцIыкIухэм ахалъхьэрэ вакцинэу «Спутник М» зыфиIорэм фэдэ зэхэлъхьэгъу 480-рэ Адыгеим къащагъ. Ащ ызыныкъо агъэфедагъ. Къя­хьы­лъэкIыгъэу, гумэкIыгъохэр къы­хэкIыгъэу агъэунэфыгъэп. Арышъ, шIоигъоныгъэ зиIэ ны-тыхэм зафэтэгъазэ якIэлэцIыкIухэм прививкэр ахарагъэ­лъ­хьанэу. Шъыпкъэ, сабыйхэм мы узыр къямыхьылъэкIэу апэ­кIэ­кIы. Зидунай зыхъожьыгъэ кIэлэцIыкIухэм япхыгъэу хъугъэ-­шIэгъитIу республикэм щыд­гъэунэфыгъ, мыхэм уз гъэтIы­лъыгъэхэри яIагъэх.

Джащ фэдэу сабый къыз­фэхъунэу щыт бзылъфыгъэхэм зафэзгъазэмэ сшIоигъу. Зылъэ­рымыхьэм тхьамэфэ 22-рэ те­шIагъэмэ, коронавирусым пэуцужьырэ вакцинэр зыхара­гъэлъхьан алъэкIыщт. Ащ нахь дэгъур джыри ар рамыхъухьэзэ прививкэр арагъэшIыныр ары. АщкIэ ежь бзылъфыгъэми, сабыйми япсауныгъи, ящыIэныгъи ухъумагъэ хъущт.

УпчIэ: ЦIыфхэр зыгъэгумэкIыхэрэм ащыщ Iэзэгъу уцхэм ауасэ къырыкIощтыр ыкIи зэпыугъо афэхъущтмэ.

Джэуап: ЦIыфым ипсауныгъэкIэ анахь ищыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэм я Перечень хэхьэх вирусым пэуцужьыхэрэр. Ахэр икъу фэдизэу республикэм ит аптекэхэм яIэх. Джыри «омикроныр» къемыжьэзэ ахэм япащэхэм заIудгъакIи гущыIэгъу тафэхъугъагъ, уасэхэм къахамыгъэхъонэу тызэзэгъыгъ.

КоронавирусымкIэ сыма­джэхэм ящыкIэгъэщт Iэзэгъу уцхэр Адыгеим и ЛIышъхьэ иунашъокIэ зэдгъэгъотыгъэу щыт, фэди 5-кIэ нахьыбэу уцхэр къэтщэфыгъэх. Щылэ мазэр тштэмэ, республикэ бюджетым сомэ миллион 20 ыкIи федеральнэ бюджетым миллион 20-м ехъу мыщ пэIудгъэхьанэу къатIупщыгъ. Ковидыр къызэузырэ сымаджэхэм ыпкIэ хэмылъэу Iэзэгъу уцхэр ятэгъэгъотых. Мы Iофым гумэкIыгъо къыхэкIыгъэу еуалIэрэм занкIэу зыкъысфигъэзэн ылъэкIыщт.

НэмыкI Iэзэгъу уцхэм ягугъу къэтшIымэ, IэкIыб къэралыгъо­хэм къащыдагъэкIыхэрэм зэпыугъо афэхъун ылъэкIыщт, ахэм ауасэ долларым епхыгъ. Ау къащэфыгъахэу аптекэхэм ачIэлъхэм ауасэ къыдамыгъэ­кIоеным зэрэтфэлъэкIэу тынаIэ тетыщт. Мыщ Росздравнадзорыри лъыплъэщт.

Iэшъынэ Сусан.