Номерэу 213-ФЗ-р зытет Федеральнэ законэу «Урысые Федерацием изаконодательнэ акт зырызхэм зэхъокIы­ны­гъэхэр афэшIыгъэнхэм ыкIи Урысые Федерацием изаконодательнэ акт зырызхэм кIуа­чIэ ямыIэжьэу лъытэгъэным яхьылIагъ» зыфиIорэр 2009-рэ илъэсым бэдзэогъум и 24-м зэраштагъэм къыхэкIэу, 2010-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщыублагъэу гражданхэу 2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м ехъулIэу IофшIэнымкIэ стаж зиIагъэхэм, ащ хэхьэ «совет­скэ» стажэу 1991-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м ехъулIэу яIагъэри, пенсиехэмкIэ фитыныгъэу яIэхэм ахъщэм телъытагъэу икIэрыкIэу уасэ афа­шIыжьыгъ. Ащ валоризациекIэ еджагъэх.

2010-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщыублагъэу ПФР-м иорганхэу Адыгэ Республикэм щыIэхэм цIыфхэм пенсие­хэмкIэ фитыныгъэу яIэхэм икIэрыкIэу уасэ зэрафашIы­жьыгъэм тегъэпсыкIыгъэу IофшIэнымкIэ пенсиехэр аратых.

Мыщ дэжьым нэбгырэ пэпчъ ипенсие къызэрэхэ­хъуагъэр ежь ышъхьэкIэ те­лъы­тагъэу гъэпсыгъэ 1991-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м ехъулIэу IофшIэнымкIэ стажэу иIагъэм ыкIи 2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м ехъулIэу къалъытэрэ пенсие мылъкоу зэIуигъэкIагъэм елъытыгъэу (нэбгырэ пэпчъ ащ фэдэ имылъку шъхьафэу гъэпсыгъэ, сыда пIомэ 2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м ехъулIэу лэжьапкIэу ыкIи стажэу хэти иIагъэм ялъытыгъ).

ЛIэуж нахьыжъхэм пенсиеу аратырэм хэгъэхъогъэным ехьылIэгъэ IофыгъуакIэхэу къэралыгъом зэрихьэхэрэм ашIогъэшIэгъонэу тиреспубликэ щыпсэурэ пенсионерхэр зэратегущыIэхэрэм ыкIи ар зэрагъэцэкIэжьырэм шIыкIэу пылъыр нахь гурыIогъошIоу гъэпсыгъэным пае, валоризацием къытырэ ахъщэр зыфэдизыр къызэралъытэрэм ехьылIэ­гъэ щысэхэм шъуащытэгъэ­гъуазэ.

А 1-рэ щысэр

Хъулъфыгъэм 2002-рэ илъэ­сым ищылэ мазэ и 1-р къэмысыгъэу IофшIэнымкIэ пенсие фагъэуцугъ.

2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-р къэмысыгъэу Iоф­шIэнымкIэ зэхэубытэгъэ стажэу илъэс 45-рэ иIагъ. Пенсие фитыныгъэхэр къалъытэжьхэ зыхъукIэ, стажым ехьылIэгъэ коэффициент анахь инэу процент 75-рэ (0,75) фагъэуцуным ифитыныгъэ ащ къеты (хъулъфыгъэхэм илъэс 25-рэ стажэу яIэ зыхъукIэ, процент 55-рэ афагъэуцун фае ыкIи ащ къыхэхъожьы илъэс пэпчъ телъытагъэу 1 процент, ау зэкIэмкIи ар процент 20-м шIокIырэп). 2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-р къэмысыгъэу стаж зиIагъэм къалъытэрэ пенсие мылъкур проценти 10-кIэ нахьыбэ фашIынэу фитыныгъэ иI.

Пенсиехэм яхьылIэгъэ идокументхэм атегъэпсыкIыгъэу хъулъфыгъэм стажэу иIэр илъэс 34-рэ мэхъушъ, пенсиехэм апае мылъкоу зэIуи­гъэкIагъэр 2010-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу джыри процент 34-кIэ нахьыбэ шIыгъэным ифитыныгъэ иI. ЗэкIэмкIи ар процент 44-м нэсы.

ЛэжьапкIэхэм язэфыщыты­кIэ­хэр - 1,2-рэ. (ЦIыфым лэжьапкIэу иIагъэр зэрэины­гъэм емылъытыгъэу, ар узы­шIокIы мыхъущт пчъагъэу щыт).

IофшIэнымкIэ пенсием страховой Iахьэу иIэр зыфагъэуцугъэ мафэм къыщыублагъэу пенсие цIыфым зэрэратыщт пIалъэу зажэхэрэр мэзи 144-рэ.

2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу 2009-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 31-м нэсырэ пIалъэм те­лъытагъэу IофшIэнымкIэ пенсием страховой Iахьэу иIэр индексацие зэрашIыгъэ коэффициентыр - 3,6784-рэ.

2009-рэ илъэсым итыгъэ­гъазэ и 1-м къыщыублагъэу IофшIэнымкIэ пенсием базовэ Iахьэу иIэр - сомэ 2562-рэ.

ЗыцIэ къетIогъэ гражданиным IофшIэнымкIэ ипенсие 2009-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 1-м ехъулIэу страховой Iахьэу иIагъэр - сомэ 4905-рэ чапыч 47-рэ.

ЦIыфым 2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м ехъулIэу къалъытэрэ ипенсие мылъкоу агъэунэфыгъэр сомэ 151761-рэ чапыч 60-рэ. (1,2 х 0,75 х 1671,00-450,00) х 144(мэзэ пчъагъ).

Сомэ 1671-р - 2001-рэ илъэ­сым ия IV-рэ квартал хэгъэгум гурыт мэзэ лэжьапкIэу илъы­гъэр ары;

Сомэ 450-р - IофшIэнымкIэ ныбжьым телъытэгъэ пенсием 2002-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщыублагъэу базовэ Iахьэу иIагъэр зыфэдизыр ары.

Къэтэлъытэ: 

2010-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщыублагъэу къалъытэрэ пенсие мылъкур процент пчъагъэу нахьыбэ зэрэхъугъэр: проценти 10 + процент 34-рэ=процент 44-рэ (0,44).

151761,60 х 0,44 : мэзи 144 = сомэ 463-рэ чапыч 72-рэ.

Валоризацием къытырэ сомэ пчъагъэр: 463,72 х 3,6784 = сомэ 1705-рэ чапыч 75-рэ (пенсием джащ фэдиз 2010-рэ илъэ­сым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу къыхэхъуагъ).

2010-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу пенсиер зыфэдиз хъугъэр: 2562,00 + 4905,47 + 1705,75 = сомэ 9173-рэ чапыч 22-рэ.

Я 2-рэ щысэр

Бзылъфыгъэм 2002-рэ илъэ­сым ищылэ мазэ и 1-р къэмысыгъэу IофшIэнымкIэ пенсие фагъэуцугъ.

2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-р къэмысыгъэу Iоф­шIэнымкIэ зэкIэмкIи стажэу иIагъэр илъэс 40. СтажымкIэ коэффициент анахь инэу процент 75-рэ (0,75) фагъэуцунэу ащ фитыныгъэ къеты.

Пенсиехэм яхьылIэгъэ идокументхэм къызэрагъэлъагъо­рэмкIэ, 1991-рэ илъэсым ищы­-лэ мазэ и 1-м ехъулIэу Iоф­шIэнымкIэ стажэу иIагъэр илъэс 40. Къалъытэрэ пенсие мылъкур 2010-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу джыри процент 40-кIэ нахьыбэ шIыгъэным ифитыныгъэ ащ къеты. 2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-р къэмысыгъэу IофшIэнымкIэ стаж зэриIагъэм проценти 10-у къытыгъэр зыхэбгъэхъожькIэ, ар процент 50-м нэсы.

ЛэжьапкIэхэм язэфыщыты­кIэхэр - 0,605-рэ. (Бзылъфыгъэм лэжьапкIэу иIагъэр хэгъэгум гурыт лэжьапкIэу илъыгъэм бэкIэ нахь макI).

IофшIэнымкIэ пенсием истраховой Iахь зыфагъэуцугъэм къыщыублагъэу пенсие зыщыратыщт пIалъэу зажэхэрэр мэзи 144-рэ.

IофшIэнымкIэ пенсием истраховой Iахь индексацие шIыгъэнымкIэ 2002-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу 2009-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 31-м нэсырэ пIалъэм зэхэубытэгъэ коэффициентэу иIэр 3,6784-рэ.

IофшIэнымкIэ пенсием ибазовэ Iахь 2009-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 1-м къыщыублагъэу сомэ 2562-рэ мэхъу.

А бзылъфыгъэм IофшIэ­ным­кIэ ипенсие истраховой Iахь 2009-рэ илъэсым иты­гъэгъазэ и 1-м ехъулIэу зыфэдизыр сомэ 1133-рэ чапыч
70-рэ.

Къалъытэрэ пенсие мылъкоу 2002-рэ илъэсым ехъулIэу агъэ­унэфыгъэр сомэ 44383-рэ чапыч 68-рэ (0,605 х 0,75 х 1671,00 - 450,00) х мэзи 144-рэ.

Къэтэлъытэ:

Къалъытэрэ пенсие мылъкур 2010-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу нахьыбэ зэрэхъугъэ процент пчъа­гъэр: проценти 10 + процент 40 = процент 50 (0,50).

Валоризациер зыфэдизыр: 154,11 х 3,6784 = сомэ 566-рэ чапыч 88-рэ (2010-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу къыхэхъуагъэр зыфэдизыр).

2010-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу пенсиер зыфэдизыр: 2562,00 + 1133,70 + 566,88 = сомэ 4262-рэ чапыч 58-рэ (пенсионерыр зэрыпсэун ылъэкIыщт ахъщэ анахь макIэу 2010-рэ илъэ­сымкIэ тиреспубликэ щагъэнэфагъэм зэрэнахьыбэр соми 112-рэ чапыч 58-рэ ныIэп).

Щысэу дгъэфедагъэхэм на­фэ къашIы пенсионеритIуми стажымкIэ коэффициентэу къалэжьыгъэр анахь лъэгэпIэ иным зэрэлъыIэсыгъэр (0,75), етIани бзылъфыгъэм 1991-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м ехъулIэу IофшIэнымкIэ стажэу иIэр хъулъфыгъэм ием нахьыб ыкIи ащ ишIуагъэкIэ валоризацием­кIэ процентэу къылэжьыгъэри 50-м нэсыгъ. Ау лэжьапкIэхэм язэфыщытыкIэу бзылъфыгъэм иIэр хъулъфыгъэм ием нахь макI (гурытымкIэ хэгъэгум илъыгъэм нахь цIыкIу). Ары пенсиехэм апае къалъытэрэ мылъкумкIэ ащ иягъэ къызы­кIэкIуагъэр ыкIи 2010-рэ илъэ­сым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу ипенсие нахь макIэу къызыкIыхэхъуагъэр.

Лъытэныгъэ зыфэтшIырэ пенсионерхэм мэхьэнэ гъэнэфагъэ зиIэ зы лъэныкъо мыщ дэжьым анаIэ тырядгъадзэ тшIоигъу. Ныбжь зэфэшъхьаф зиIэ пенсионерхэм валоризацием ишIуагъэкIэ япенсиехэм къазэрэхэхъуагъэм ехьылIагъэу информацие жъугъэм иамалхэм пчъагъэхэр гурыт шIыкIэм телъытагъэу къызыкIыхау­тыхэрэр пчъэгъэ зэфэшъхьафыбэ агъэфедэзэ къэлъытэнхэр ашIынхэ фаеу щытышъ ары. Ащ елъытыгъэу гурыт пчъа­гъэхэм ашIокIэу зипенсие къыхэхъуагъэхэри, гухэкI нахь мышIэми, ащ нахь макIэу къызыфалъытагъэхэри ахэтых.

Зэрэпсаоу пштэмэ, тиреспубликэ щыкIогъэ валоризацием социальнэ-экономикэ лъэны­къомкIэ ишIогъэшхо къэкIуагъ, республикэм щыпсэурэ пен­сионер 110145-м япенсиехэм къахэхъуагъ. IофшIэнымкIэ гурыт пенсиер процент 16,1-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Ар хэхъоныгъэ шIукIаеу лъытэгъэн фае.

Нэли ЛЮБЧЕНКО.

ПФР-м и Адыгэ республикэ Къутамэ пенсиехэр афэгъэуцугъэнхэмкIэ, къафэлъытэжьыгъэнхэмкIэ ыкIи ятыгъэнхэмкIэ иотдел ипащ.