Бартащук Генрих Владимир ыкъор 1939-рэ илъэсым къалэу Баку къыщыхъугъ. Гурыт еджапIэр къызеу­хым мэкъумэщ институтэу ащ дэтым чIахьи, ­инженер сэнэхьат зэригъэгъотыгъ. Ащ ыуж Баку дэт дзэ учили­щым щеджагъ. Офицер ныбжьыкIэм мотошхончэо полкым къулыкъур щыригъэжьагъ. ЕтIанэ взводым ипащэу Тбилиси къулыкъу щихьыгъ. Связым ибатальон икомсомольскэ организацие исекретарыгъ. Бэ темышIэу Баку къащэжьи, полкым икомсомольскэ организацие исекретарыгъ, етIанэ дивизием икомсомольскэ органи­зацие секретарь фашIыгъ. Мотошхончэо полкым ипро­пагандистыгъ.

1970 - 1975-рэ илъэсхэм ГДР-м щыIэгъэ ­тидзэхэм ахэтэу полкым, бригадэм япропагандистэу, зенитнэ-топ полкым иполитотдел ипащэу къулыкъур ыхьыгъ. В. И. Лениным ыцIэ зыхьырэ дзэ Академиер ­заочнэу къыухыгъ.

1975 - 1977-рэ илъэсхэм дивизием иполитотдел ипащэ игуадзэу къалэу Грознэм щыIагъ. 1977 - 1984-рэ илъэсхэм я 9-рэ мотошхончэо дивизием иполитотдел ипащэу Мыекъуапэ къулыкъу щихьыгъ. 1985 - 1987-рэ илъэсхэм Республикэу Анголэ щыIэ совет­скэ дзэхэм ахэтэу боевой Iофыгъохэм ахэлэжьагъ.

Жъогъо Плъыжьым иорденрэ медаль зэфэшъхьафхэу 21-рэ иIэх. Ахэм ащыщ республикэу Анголэ имеда­лэу «Оже Энде» зыфиIорэр.

1987 - 1989-рэ илъэсхэм Ленинград дэт Суворовскэ училищым иполитотдел ипэщагъ. 1990 - 2000-рэ илъэсхэм дзэ комиссарым иIэпыIэгъоу Адыгэ Республикэм ивоенкомат Iутыгъ.

Полковникэу Г. В. Бартащук заомрэ дзэ къулыкъумрэ яветеранхэм я Адыгэ республикэ комитет итхьамэтагъ. Ветеранхэм я Адыгэ республикэ Совет итхьаматэ игуадзэуи Iоф ышIагъ. 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Адыгэ Республикэм иветеранхэм я Совет итхьамат. «Адыгеим и Щытхъузехь» зыцIэ медалыр къызфагъэшъошагъэхэм ащыщ.

ИкIыгъэ илъэсым ветеранхэм яреспубликэ общественнэ организацие Iофэу ышIагъэхэм якIэуххэм ыкIи мы илъэсымкIэ гухэлъэу яIэхэм ар непэ къатегущыIэ.

Ветеранхэм яобщественнэ организацие икIыгъэ илъэсым Iофэу ышIагъэм укъы­те­гу­щыIэным пае къыхэбгъэщын плъэ­кIын Iофтхьабзэу зэшIуахыгъэр макIэп. Апэу зигугъу къэсшIы сшIоигъор Хэ­гъэгу зэошхом иветеранхэр тэрэзэу учет шIыгъэнхэм иIоф ары. Ар зэрифэшъуашэу агъэцэкIагъ къэлэ ыкIи район ветеран организациехэм. ЗэкIэмкIи республикэм пенсионер-ветеранэу 122800-рэ щэпсэу. Ахэм ащыщэу 1400-р Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэх. Ау мы пчъагъэхэу зигугъу къэсшIыгъэхэр зыпкъ итэу щытхэп. Гукъау нахь мышIэми, фронтовикхэр нахь макIэ мэхъух. ЕтIани ахэм азыныкъо нахьыбэр сымаджэх е унэм къи­кIыжьынхэу амал яIэп.

Непэ республикэм иветеранхэм я Совет район организации 7-рэ къэлэ организации 2-рэ къыхеубытэх. Анахь инэу ахэм ахэтхэр ветеранхэм я Мыекъопэ къэ­лэ совет ипэублэ организациехэр арых. Республикэм иветеран организацие пстэу­мэ предприятиехэм анаIэ атет. ЕджапIэхэр ыкIи заом сэкъат хэхъухьагъэхэр ащы­гъупшэхэрэп. Сымаджэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэрагъашIэ, ахэм материальнэу адэIэпыIэх. МэфэкI мафэхэм атефэу сэ­къатхэм гъомылапхъэ зэрылъ Iалъмэкъхэр аIэкIагъахьэх.

ИкIыгъэ илъэсым Урысыем ыкIи ­Адыге­им афэгъэхьыгъэ мэфэкI мафэхэу къыхэфагъэхэр зэрэдгъэмэфэкIыгъэхэр тыгу къэдгъэкIыжьын. Ахэм ащыщэу апэу зигугъу къэтшIынэу щытхэр Адыге­им ыкIи Кубань нэмыц-фашистыдзэхэр за­ра­фыжьыгъэхэр илъэс 66-рэ зэрэ­хъу­гъэр, а хъугъэ-шIагъэм фэгъэхьыгъэу анахь ­зэошхохэр зыщыкIогъэ чIыпIэхэм автопробег зэращызэхэтщагъэр, конфе­рен­циехэр ыкIи «Iэнэ хъураехэр» зэрэ­щыIа­гъэхэр арых. Джащ фэдэу ТекIоны­гъэм ия 64-рэ илъэс ипэгъокIэу ыкIи ащ фэ­гъэ­хьыгъэу зэхэтщагъ Iоф­тхьэбзабэ. ЕтIа­ни Мыекъуапэ иипподром «МэшIо десантым» фэгъэхьыгъэу АР-м и РОСТО (ДОСААФ) ишIэ хэлъэу къыщагъэлъэгъуагъэхэм Адыгеим иеджапIэ­хэм ачIэс ныбжьыкIэхэр бэу ахэлэжьа­гъэх. ГушIуагъокIэ хагъэунэфыкIыгъэх инженерыдзэхэм, хыдзэ флотым, милицием, нэмыкIхэми ямэфэкIхэр. Ахэм афэ­дэ Iофыгъохэр зехьэгъэнхэмкIэ ветеран организацием IэпыIэгъу къыфэхъу­гъэх къалэм, районхэм яадминистрацие­хэр ыкIи народнэ депутатхэм ясоветхэр.

ЗэкIэмэ анахь къахэщэу хэдгъэунэфы­кIы­гъэмэ ащыщ ТекIоныгъэм и Мафэ. МэфэкIыр къэмысызэ АР-м и Президент заом хэтыгъэхэр ригъэблэгъагъэх, ахъщэ шIухьафтын нэбгырэ пэпчъ ритыгъ. Районхэм япащэхэми а IофшIэныр зыща­гъэгъупшагъэп, къалэхэри джащ фэдэх. Ахэм адакIоу, Хэгъэгу зэошхом хэлэжьа­гъэхэу, сымаджэхэу яунэхэм арысхэм ветеранхэм яреспубликэ Совет иIофышIэ­хэр анэсыгъэх, гъомылапхъэхэр  афа­хьыгъэх.

Зэошхор къызежьэгъэ шъыгъо мафэри зэрифэшъуашэу агу къагъэкIыжьыгъ, саугъэтхэм къэгъагъэхэр акIэралъхьагъэх. Республикэм иветеран организациехэм ныбжьыкIэхэр ягъусэхэу, къэлэ ыкIи ­район администрациехэм япащэхэр яIэ­пыIэгъухэу заом хэкIодагъэхэм, лIы­хъужъ­хэм ясаугъэтхэр агъэтэрэзыжьы­гъэх, тамыгъэхэр атырагъэуцожьыгъэх, агъэкъэбзагъэх. Ветеранхэм яреспубликэ Совет «ТекIоныгъэм ифонд» игъусэу заом фэгъэхьыгъэу тхылъ зэфэшъхьафхэр къыдагъэкIыгъэх.

ТекIоныгъэм ия 65-рэ илъэс изыфэ­гъэхьазырын ветеран организацием зыригъэжьагъэр непэп. 2009-рэ илъэсым игъэтхэпэ мазэ щегъэжьагъэу зыфежьэгъэ Iофтхьабзэмэ ащыщ дзэ-тарихъ эстафетэу «Правда о второй мировой войне» зы­фиIоу зэхащагъэр. Ащ дэлэжьэрэ лектор купым хэтых контр-адмиралэу М. Тхьа­гъэпсэур, АР-м и Къэралыгъо Совет - Ха­сэм идепутатхэу Е. Саловыр, С. Письмак, дзэ къулыкъум иветеранэу Л. Рудяк, Адыгэ республикэ кIэлэегъэджэ колледжым ипащэу К. Ацумыжъыр, нэмыкI­хэри. Лектор купыр ащыIагъ Мыекъопэ гурыт еджапIэхэу NN 17-м, 11-м, 5-м, Кощхьаблэ, Тэхъутэмыкъуае, Инэм, Пэнэжьыкъуае, Красногвардейскэм. Лекторхэм зэошхом фэгъэхьыгъэ къэбархэм ащыщхэр еджакIохэм къафаIотагъэх, ахэр лъэшэу ныбжьыкIэхэм ашIогъэшIэ­гъоныгъэх. Джыри тапэкIэ, ТекIоныгъэм и Мафэ къэмысызэ, нэмыкI районхэм ыкIи къалэм яеджакIохэм купыр аIу­кIэщт.

Илъэсэу къихьагъэм къыхиубытэрэ мэфэкI мафэхэр зэрэхэдгъэунэфы­кIыщт­хэм игугъу къэтшIын, илъэсныкъо планэу дгъэуцугъэми тыкъытегущыIэн. Анахь мэфэкI мэфэшхоу тызпэгъокIырэр ТекIоныгъэм ия 65-рэ илъэсэу жъоны­гъуа­кIэм и 9-м тихэгъэгу щыхагъэунэ­фы­кIыщтыр ары. Ащ ипэгъокIэу вете­ранхэм яреспубликэ Совет IофшIэнэу ригъэжьагъэхэр лъегъэкIуатэх. Шъыпкъэ, а юбилей гушIогъо мафэр къэсынкIэ охътэ дэхэкIае щыI, ау, тэ зэрэтлъытэрэмкIэ, ащ фэдэ мэфэ хъярышхом изыфэгъэхьазырын нахь пасэу емыгъажьэмэ игъо уфи­фэжьыщтэп. Зэошхом имэшIо лыгъэ зилIэужыгъо шъыпкъэр цIыф жъугъэхэм, анахьэу тиныбжьыкIэхэм, атхьакIумэхэм арамыгъэкIымэ нахь тэрэзэу тэлъытэ. Сы­дэу щытми, ТекIоныгъэшхом ия 65-рэ илъэс нэмыкI гушIогъо мафэу илъэсым къыхафэхэрэм атекIэу, заом хэлэжьагъэ­хэр агъашIохэу, агъэлъапIэхэу зэрэзэхащэщт шIыкIэхэр планэу дгъэуцугъэм къы­делъытэх. Дгъэхьазырыгъэ планым тегъэпсыкIыгъэу ветеранхэм якъэлэ, ­район организациехэм IофшIэнхэр ра­гъэкIокIыхэзэ, юбилеимкIэ ашIэщтхэр агъэнэфагъ, ашIэн фаеу рахъухьэрэ Iоф­тхьабзэхэм язэшIохын яшъыпкъэу ыуж итых. Ветеран организациехэм чIыпIэ гъэIорышIапIэхэм япащэхэр яупчIэ­жьэ­гъухэу зэдегупшысэхэшъ, ягухэлъхэр зэ­дагощых.

Щылэ мазэм къыхиубытэгъэ Iофтхьа­бзэхэм ащыщых Мыекъуапэ нэмыц-фашист техакIохэм къэзэраIэкIахыжьыгъэм ыкIи къэлэшхоу Ленинград иблокадэ ти­дзэхэм зытырахыжьыгъэм афэгъэхьыгъэ мафэхэр. Джащ фэдэу инженерыдзэхэм ямэфэкI зыщыхагъэунэфыкIырэ гушIогъо мафэри а мазэм къыхэфэ. Мэзаери хъу­гъэ-шIагъэхэмкIэ бай. Ащ и 18-м Адыге­им фашистхэм ядзэхэр рафыжьхи, хэкур шъхьафит зэрашIыжьыгъагъэр игъэкIо­тыгъэу хагъэунэфыкIыщт. Афганистан тидзэхэр къызыращыжьыгъэхэр илъэс 21-рэ зэрэхъурэри а мазэм тефэ. А пстэум анахь мэфэкI инэу алъытэрэр «Хэ­гъэгум иухъумакIохэм я Маф» зыфиIорэ гушIогъо зэхахьэу мэзаем и 23-м зэхащэ­щтыр ары.

Гъэтхапэм и 8-у бзылъфыгъэхэм ямэ­фэкI мафэу илъэс къэс хагъэунэфы­кIы­рэм гушIуагъокIэ пэгъокIыщтых. Ащ ехъу­лIэу фронтовик бзылъфыгъэхэр зыхэлэжьэщтхэ слет зэхэтщэщт. Къырагъэ­блэгъэщтых а мафэм къэлитIумрэ райониблымрэ ащыпсэурэ бзылъфыгъэхэу Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэр. Ипсау­ныгъэ изытет къыхэкIэу Iофтхьабзэм къе­кIолIэн зымылъэкIыщт фронтовичкэхэри ащыгъупшэщтхэп, дахэ араIощт.

Мэлылъфэгъум иапэрэ мафэхэм атефэу агъэмэфэкIынэу тиветеран организацие ынаIэ зытыридзагъэмэ ащыщ «Урок мужества» зыфиIорэ зэхахьэу «Хэти ащыгъупшагъэп, сыди ащыгъупшагъэп» зыфиIорэм епхыгъэ слетэу рагъэкIокIы­щтыр. А IофшIэным хэлэжьэщтых республикэм и ДОСААФ-рэ Мыекъопэ дзэ гарнизоным идзэкIолIхэмрэ. Ащ иза­къоп, а мазэм автопробег зэхэтщэщт. Зыфэгъэ­хьыгъэщтыр Адыгеир тидзэхэм шъхьафит зашIыжьыгъэр илъэс 67-рэ зэрэхъугъэр ары. Джащ фэдэу Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ ветеранхэм ныбжьыкIэхэмрэ еджакIохэмрэ аIугъэкIэгъэнхэр, а Iофтхьа­бзэр Мыекъуапэ, Адыгэкъалэ, зэкIэ район гупчэхэм ащызэхэщэгъэнхэр мэлылъфэ­гъу мазэм зэшIохыгъэнхэ фае. Дзэ-тарихъ конференциеу «Зэошхом илъэхъан Адыгеим щыщхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр» зыфиIорэри зэхэтщэщт. ЯтIо­нэрэ дунэе заом нэмыц-фашистыдзэхэр зэрэщызэхакъутагъэм фэгъэхьыгъэу «Iэнэ хъурае» дгъэхьазырыщт.

Дзэ-тарихъ эстафетэу ыпшъэкIэ зигу­гъу къыщысшIыгъэм хэт лекторхэм яIофшIэ­ни лъагъэкIотэщт. Зынэмысыгъэхэ районхэм, джащ фэдэу Мыекъуапэ дэт гурыт еджапIэхэм яныбжьыкIэхэм заIуа­гъэкIэщт, зэошхом ишъыпкъапIэ зыфэдэм щагъэгъозэщтых.

Зэрэхабзэу, ТекIоныгъэм ия 65-рэ ­илъэс къэсынкIэ мэфэ зытIущ нахьыбэ къэмынагъэу Адыгэ Республикэм и Президент Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ ветеран куп ригъэблэгъэщт, дахэ къариIощт. Джащ фэдэу Мыекъуапэ, Адыгэкъалэ ыкIи район гупчэхэм япащэхэми ащ фэдэ Iофтхьабзэхэр зэшIуахынхэу щыт.

Планэу зэхэдгъэуцуагъэм яIахьышIу къыхалъхьагъ республикэм иминистрэхэм я Кабинет иIофышIэхэм. Анахьэу тынаIэ зытетын фаеу ащ къыдилъытэхэрэм ащыщых Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ ветеранхэм яспискэ джыри зэ уплъэкIужьы­гъэныр. Ащ щыщэу сэкъатхэр, хэкIода­гъэ­хэм яунагъохэр, тылым щылэжьагъэ­хэр, дзэ къулыкъум иветеранхэр, сыма­джэхэу зекIожьын зымылъэкIыхэрэр хэд­гъэунэфыкIыщтых.

Тинэплъэгъу ит зэпыт ыкIи республикэм ипащэхэм ащыгъупшэрэп зэошхом хэлэжьагъэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьы­шIу шIыгъэныр. Урысые Федерацием ипащэхэм рахъухьэгъэ программэу унэ зимыIэхэм IэпыIэгъу афэхъунхэм тегъэ­псы­кIыгъэм игъэцэкIэн тыпылъ. Ащ фэ­гъэхьыгъэу фронтовикыбэм лъэIу тхылъхэр къатхыгъэх ыкIи унэ зэратыпхъэхэм зэкIэми аIэкIагъэхьащтых. Джахэм афэдэ Iофыгъохэр дгъэцэкIэнхэу тапэ илъ.

ТекIоныгъэм июбилей мафэ къэс нахь ­тпэблагъэ мэхъу. Тихэгъэгу ис цIыфхэм, непэрэ ветеранхэм илъэсиплIым къыкIоцI апэкIэкIыгъэ зэошхор тынэгу къыкIэуцо. Юбилей мэфэкIышхом зэрифэшъуашэу тыпэгъокIыным тишъыпкъэу зыфэтэгъэхьазыры.

Шымыгъэхъу Мурат.

АР-м иветеранхэм я Совет ипресс-секретарь.