Китарые Аслъан зипэщэ ООО-у «ЛимонадышI фабрикэу «Мыекъуапэ» зыфиIорэм ипродукцие къыдигъэкIынэу зыригъэжьагъэр 2000-рэ илъэ­сыр ары. Фабрикэр зылажьэ­рэм къыщегъэжьагъэу непэрэ щыIакIэм диштэу зегъэу­шъом­бгъугъэным ихэкIыпIэхэм яусэхэзэ агъэкIэжьыщтыгъ. Оборудованиер, технологиче­скэ линиехэр зэблахъугъэх, продукцие лъэпкъэу къыда­гъэкIыхэрэм ятеплъи нахьы­шIум ылъэныкъокIэ зэхъокIы­ныгъэхэр фашIыгъэх. Джырэ уахътэм предприятием минеральнэ псыр, укъэбзыгъэ псэу зашъохэрэр ыкIи алкоголь зыхэмыт псы IэшIухэр литрэны­къо, литрэрэ ныкъорэ зэрыфэрэ пластмассым хэшIыкIыгъэ ыкIи апч бэшэрэбхэм арытхэу къыдегъэкIых.

Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, Ставрополь дэт политехниче­скэ институтыр къыухыгъ. Ау ежь исэнэхьаткIэ Iоф ымы­шIэрэми, псым икъыдэгъэ­кIын бэшIагъэу ыуж ит. Илъэс пчъагъэхэм къакIоцI пред­приятиеу «Анаир» гъусэ иIэу агъэлэжьагъ. Нэужым квадратнэ метрэ мини 6,8-рэ зыубытырэ чIыпIэ нэкI къыщэфыжьи, ежь иунаеу фабрикэ ыгъэпсыгъ. Непэ зэкIэмкIи ащ нэбгырэ 59-рэ щэлажьэ. Зы сменэм псы бэшэрэб мин 50 фэдиз къыдагъэкIы. Мазэм зэпыу ямыIэу Iоф зашIэкIэ, бэшэрэб миллиони 5 фэдиз къа­гъэхьазыры.

- 2007-рэ илъэсым предприятием зедгъэушъомбгъу тшIоигъоу УФ-м и «Россельхозбанк» икъутамэу АР-м щы­Iэм зызыфэтэгъазэм ишIо­гъэшхо къытигъэкIыгъ, - еIо Аслъан. - Минеральнэ псыр ыкIи укъэбзыгъэ псэу за­шъо­хэрэр бэшэрэбхэм зэрырагъэ­хъорэ оборудованиеу Европэм къыщашIырэм икъэ­щэфынкIэ банкым инвестиционнэ чIы­фэ къытити, тиIофхэр къыгъэ­псын­кIагъэх. 2008-рэ илъэ­сым оборудованиякIэр ттIуп­щыгъэ ыкIи 2009-рэ илъэ­сым процент 44,2-кIэ нахьыбэу продукциер къы­дэдгъэкIыгъ. Гуры­тым­кIэ лэжьапкIэу къахьырэми проценти 8 хэ­хъуагъ. Бюджетым хьа­къу­лахьэу идгъэхьагъэр процент 204-кIэ нахьыб. Джащ фэдэу АР-м икон­солидированнэ бюджет ахъщэу ихьагъэр процент 71-кIэ нахьыбэ хъугъэ.

Аслъан къызэриIуа­гъэм­кIэ, продукциеу къыда­гъэ­кIырэм идэгъугъэ елъыты­гъэу уасэу иIэми къыща­гъакIэрэп. Минеральнэ псэу «Майкопская» зы­фи­Iорэр метрэ 572-рэ ику­­уа­гъэу Адыгеим къыщы­чIа­щы. Урысыем ащ фэдэ псы­къы­чIэ­щыпIэу 5 итыр, ахэр ЮНЕСКО-м ща­тхыгъэх. Зигугъу къэтшIырэ минеральнэ псыр Урыcые продукцием икъэралыгъо реестрэ хэхьагъ ыкIи тамыгъэу ГОСТ 13273-88-р къаратыгъ. Минеральнэ псым цIыфым ыпкъынэ-лынэ ищы­кIагъэхэу йодрэ фторрэ хэ­лъых. Арышъ, зипкъышъол ахэр къызщыкIэ­хэрэмкIэ псыр Iэзэгъоу щыт. Зашъохэрэ псы къабзэу «Оштен» зыфиIорэр зипсауныгъэ къызэтенэнэу фае­хэм ягуапэу ащэфы. Мы псы къабзэр метрэ 1500-рэ илъэгагъэу Ошъутенрэ Фыщт­рэ яос къушъхьэ шыгухэм къакIэчъы. Газ зыхэмыт
псыр литриф ыкIи литрэ 19 зэры­фэрэ пластмасс бэшэ­рэбхэм арытхэу ащэ. Джащ фэд псы къабзэу «Святой Георгий» зыфиIорэри. Мыр
Лэ­гъо-На­къэ иIэ­гъо-блэ­гъу чIы­пIэ къы­щы­кIэ­чъы. Алкоголь зыхэмыт псы IэшIу­хэу «Колокольчик», «Апельсиновый», «Тархун», «Вишневый», «Клас­сический» зыфиIо­хэрэр ядэ­гъу­гъэкIэ нэ­мыкIхэм къа­шIы­хэрэм атекIы. Ар къе­ушыхьа­ты СССР-м илъэхъан псыIэ­шIур зэрашIыщтыгъэ технологиер непи къызэ­рэ­зыфа­гъэфедэрэм. Ащ къы­хэ­кIэу­ ал­коголь зыхэмыт про­дук­цием къэралыгъо серти­фикат къы­ра­тыгъ ыкIи урысые къэгъэ­лъэгъонхэм ахэлажьэх.

- Типродукцие лъапIэми, идэгъугъэ уехъырэхъышэжьынэу щытэп, - еIо Аслъан. - Псэу къыдэдгъэкIыхэрэм ядэ­гъугъэ лъыплъэрэ лабораторие фабрикэм хэтэу мэлажьэ. Ащ имызакъоу, санэпидемстанцием зэзэгъыныгъэ ды­ти­Iэу ренэу псым идэгъугъэ ауплъэкIу.

Фабрикэм къыдигъэкIырэ продукциер анахьэу Москва, Краснодар краим, Санкт-Петербург, Адыгэ Республикэм ащыIуагъэкIы. Ащ нэмыкIэу тучанхэу «Ашан», «Магнит» зыфиIохэрэм араты. Джырэ уахътэм Ростов хэкуми япродукцие щащэнэу зэзэгъыны­гъэхэр адашIых.

- Дунэе финанс кризисым къытыгъэ къиныгъохэр ти­Iоф­­шIапIи къылъымыIэсы­гъэхэу щытэп, - еIо Аслъан. - Банкым чIыфэхэр «еврэ­кIэ» къызэрэIытхыгъэм къы­хэкIэу, ащ ыуасэ инэу къызы­дэкIуаем тиIофхэр зэхапшIэу къэхьылъагъэх. Арэу щытми, тыгу дгъэкIодырэп, хэкIы­пIэу щыIэхэм тяусэ. УФ-м бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ защегъэушъом­бгъугъэным фэлэжьэрэ и Федеральнэ закон ди­штэу чIыфэу къытаты­гъэхэм атехъорэ процентхэм апае субсидие ятыгъэным фэ­гъэ­хьыгъэ программэм ишIо­гъэшхо къытэ­кIыгъ. 2008 - 2009-рэ илъэс­хэм Адыгэ Республикэм экономикэ хэ­хъоныгъэмрэ сатыум­рэ­кIэ и Министерствэ мы Iофы­гъом изэшIохын фэгъэхьыгъэу заявкэхэр етты­гъэх ыкIи ащкIэ къыддэIэ­пы­Iагъэх. Экономикэ кризисым илъэхъан типредприятие хэ­хъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ ащ амалышIу­хэр къытыгъэх.

Фабрикэм нэмыкIэу Ас­лъан джыри тучанищ егъэлажьэ. ЦIыфхэм игъом лэжьа­пкIэр ареты, ежьхэми шъхьэ­кIэ­фэ­ныгъэшхо къыфашIы. «Ла­жьэрэм ищытхъу цIыфмэ аIуатэ» зэраIоу, дэгъум ылъэ­ныкъокIэ Аслъан икъэбар чы­жьэу Iугъэ. Сыд фэдэ къины­гъо ыпэ къикIыгъэми, ащ зэрэ­пэшIуекIощтым пылъ, иакъы­ли игулъыти къызфигъэфе­дэхэзэ ыпэкIэ зэрэлъыкIотэ­щтым ыуж ит.

КIарэ Фатим.

Сурэтхэм арытхэр: фабрикэм иIофшIэпIэ чIыпIэхэм ащыщ; Китарые Аслъан.

Тезыхыгъэр Iэшъынэ Аслъан.